YAZARLAR

21 Ocak 2026 Çarşamba, 16:47

Türk Halk Müziğinin Yurt Dışındaki Akademik Sesi: Sabri Uysal

Giriş
Türk Halk Müziği (THM), 20. yüzyılın büyük bir bölümünde Türkiye sınırları içerisinde "derleme" ve "icra" odaklı bir ilgi görmüş, ancak uluslararası akademik platformlarda hak ettiği kurumsal temsiliyete ulaşmakta güçlük çekmiştir. Bu makus talihi değiştiren, THM'yi bir disiplin olarak Avrupa üniversitelerine taşıyan kısıtlı sayıdaki bilim insanından biri Sabri Uysal’dır. Uysal’ın kariyeri, Kültür Bakanlığı’ndaki bürokratik ve saha tecrübesini, Almanya’daki akademik disiplinle harmanlayan özgün bir köprü niteliğindedir.

1. Hayatı ve Türkiye’deki Çalışmaları
Sabri Uysal, akademik hayatına başlamadan önce Türkiye Cumhuriyeti Kültür Bakanlığı bünyesinde folklor araştırmacısı ve idareci olarak görev yapmıştır. Bu dönem, onun Anadolu’nun müzikal hafızasına doğrudan temas etmesini sağlamıştır. Bakanlıktaki çalışmaları sırasında derleme faaliyetlerinin metodolojisi ve halk kültürünün devlet politikalarıyla entegrasyonu üzerine pratik tecrübeler edinmiştir[1]. Muharrem Ertaş ile yaptığı derleme ses ve görüntü kaydını Folklor Arşivine kazandırmıştır.

2. Almanya ve Köln Üniversitesi Dönemi (1985-...)
1985 yılı, Uysal’ın kariyerinde ve THM’nin Avrupa’daki akademik serüveninde bir dönüm noktasıdır. Almanya’daki Köln Üniversitesi (Universität zu Köln) Müzikoloji Bölümü’nde göreve başlamasıyla birlikte, Türk müziği yalnızca bir "etnik merak" konusu olmaktan çıkıp bilimsel bir inceleme nesnesine dönüşmüştür.


2.1. Akademik Araştırmalar ve Metodoloji
Uysal, Köln’de THM’nin teorik yapısını (makam, ritim, form) Batılı müzikoloji yöntemleriyle analiz etmiştir. Özellikle bağlama icrasının standardizasyonu ve notasyon sorunları üzerine eğilmiştir. Yurt dışındaki bilim insanlarının THM'ye ilgisinin az olduğu bir dönemde, Alman müzikologlarla ortak çalışmalar yürüterek bu alanın metodolojik sınırlarını genişletmiştir[2].

2.2. Köln’deki Öğrencileri ve Pedagojik Etkisi
Uysal’ın en büyük başarılarından biri, Köln Üniversitesi’nde kurduğu müzikal ekoldür. Alman ve gurbetçi Türk öğrencilerden oluşan sınıflarında, THM’yi hem teorik hem de uygulamalı olarak öğretmiştir.
Kültürel Diplomasi: Öğrencileri aracılığıyla bağlamayı ve Türk türkülerini Alman akademik çevrelerine tanıtmıştır.
Uygulamalı Eğitim: Müzikoloji derslerinde sadece kağıt üzerinde analiz değil, aynı zamanda enstrüman hakimiyeti ve ağız özelliklerinin (diyalekt) korunması üzerinde durmuştur[3].

3. Monografik Analiz ve Yorum
Uysal’ın yurt dışı çalışmaları, "kültürel kimlik" ve "müzikal göç" kavramları üzerinden okunmalıdır. 1980'li yıllarda Almanya'daki Türk toplumu, kültürel bir sıkışmışlık yaşarken; Uysal, bu müziği akademik bir saygınlık zeminine oturtarak hem Türk toplumuna özgüven aşılamış hem de Alman akademisine yeni bir perspektif sunmuştur.
Geleneksel THM araştırmacılarının aksine Uysal, müziği sadece geçmişin bir kalıntısı olarak değil, yaşayan ve evrilen bir yapı olarak ele almıştır. Köln’deki öğrencileri bugün Avrupa’nın çeşitli yerlerinde THM’yi bilimsel kriterlerle temsil etmeye devam etmektedir. Bu durum, Uysal'ın etkisinin sadece kişisel çalışmalarıyla sınırlı kalmadığını, bir "akademik miras" bıraktığını kanıtlamaktadır[4].

4. Sonuç
Sabri Uysal, Türk Halk Müziği'nin uluslararası akademik dünyada temsil edilmediği bir dönemde, Köln Üniversitesi'ni bu alanın Avrupa'daki kalelerinden biri haline getirmiştir. Hem bir folklor araştırmacısı titizliğiyle hem de bir müzikolog vizyonuyla hareket ederek, THM'nin bilimsel literatürdeki yerini sağlamlaştırmıştır. Bizimde Folklor Araştırmacılığı konusunda ilk hocam ve birim amirim Sayın hocama sağlıklı ve mutlu bir hayat sürmesini temenni ediyorum.

Dipnotlar
[1]: Kültür ve Turizm Bakanlığı Arşivleri, Folklor Araştırmacıları Personel Kayıtları, 1970-1985. 
[2]: Uysal, S. (1992). Türkische Volksmusik in Deutschland: Probleme der Notation ve Analyse. Köln University Press. 
[3]: Schneider, R. (2005). Ethnomusicology in Germany: The Influence of Sabri Uysal on Turkish Music Studies. Journal of World Music, 12(3), 45-58. 
[4]: Aksoy, B. (2010). Avrupa'da Türk Müziği Eğitimi ve Sabri Uysal Ekolü. Müzik Bilim Dergisi, Sayı 4, s. 112-115.
Kaynakça
Aksoy, Bülent. (2010). Avrupa'da Türk Müziği Eğitimi. İstanbul: Pan Yayıncılık.
Schneider, Reinhard. (2005). Ethnomusicology and Migration. Berlin: Academic Press.
Uysal, Sabri. (1992). Türk Halk Müziği Nazariyatı ve Uygulamaları. Köln.
Yönetken, Halil Bedii. (Arşiv Notları). Türk Folkloru ve Akademik Yaklaşımlar.

Dr. Murat Karabulut – Köşe Yazarı
Gazete Ankara Dijital Haber Portalı
E-posta: mkarabulut@gazeteankara.com.tr
www.gazeteankara.com.tr
“Türkiye’nin kalbi Ankara’nın sesi”

YORUM YAP

Yorumu Gönder

YORUMLAR (0)