Türkiye’nin idari yapılanmasına ilişkin MHP Genel Başkanı Sayın Devlet Bahçeli tarafından 1 Kasım 2026 tarihinde yeniden gündeme taşınan “100 İl, 1000 İlçe Projesi”, işte bu açıdan üzerinde dikkatle durulması gereken önemli bir kamu yönetimi tartışmasını başlatmıştır.

Türkiye bugün 81 il ve 922 ilçeden oluşan mülki idare yapısına sahiptir. Bahçeli’nin açıkladığı proje kapsamında 19 yeni il ve 78 yeni ilçe kurulması öngörülmektedir. Böylece Türkiye'nin idari birimlerinin 100 il ve 1000 ilçeye ulaştırılması hedeflenmektedir.

Ancak burada üzerinde düşünülmesi gereken temel mesele, yalnızca il ve ilçe sayılarının artırılması değildir. Asıl mesele, değişen Türkiye'nin nüfusuna, ekonomik yapısına, şehirleşme dinamiklerine ve gelecekteki ihtiyaçlarına uygun bir devlet teşkilatlanmasının nasıl oluşturulacağıdır.

İdari Yapılanma, Değişen Türkiye'nin İhtiyaçlarına Cevap Vermeli

Türkiye, son yıllarda önemli bir demografik ve ekonomik dönüşüm yaşamaktadır. Büyükşehirlerin çevresinde gelişen yeni yerleşim alanları, sanayi bölgeleri, ulaşım ağları ve ticaret merkezleri, geleneksel il ve ilçe sınırlarının yeniden değerlendirilmesini gerekli kılmaktadır.

Bugün Gebze, Alanya, Çorlu, İskenderun, Tarsus ve Fethiye gibi nüfusu, ekonomik kapasitesi ve sosyal hareketliliğiyle birçok şehir ölçeğine ulaşmış ilçeler bulunmaktadır.

Bu yerleşimlerin bir kısmında vatandaşların valilik düzeyindeki kamu hizmetlerine erişebilmek için uzun mesafeler kat etmesi gerekebilmektedir. Sağlık, eğitim, güvenlik, adalet, ulaşım ve diğer kamu hizmetlerinin etkin biçimde sunulması açısından bu durumun değerlendirilmesi önemlidir.

Dolayısıyla il olma meselesine yalnızca nüfus büyüklüğü üzerinden bakmak yeterli değildir. Bir yerleşimin ekonomik bağımsızlığı, kurumsal kapasitesi, ulaşım imkânları, çevresindeki yerleşimlerle ilişkisi ve gelecekteki gelişme potansiyeli birlikte ele alınmalıdır.

Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemi ve Taşra Yönetimi

Projenin dikkat çeken boyutlarından biri de 2017 anayasa değişikliği sonrasında uygulamaya geçirilen Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemi ile mülki idare yapısı arasındaki uyum tartışmasıdır.

Yönetim sistemleri değişirken yalnızca merkezî yönetimin değil, taşra teşkilatının da bu değişime uygun biçimde değerlendirilmesi gerekir.

Valilikler, kaymakamlıklar ve il müdürlükleri, devletin vatandaşla doğrudan temas kurduğu kurumsal yapılardır. Bu kurumların görev, yetki ve sorumluluklarının açık olması, bürokratik işlemlerin azaltılması ve hizmet süreçlerinin hızlandırılması kamu yönetiminin temel hedefleri arasında yer almalıdır.

Ancak burada önemli bir ayrıntı bulunmaktadır: Yeni iller kurmak tek başına bürokrasiyi azaltmaz. Aksine, gerekli kurumsal planlama yapılmadığında yeni idari kademeler, ilave yazışmalar ve yeni koordinasyon sorunları ortaya çıkarabilir!

Bu nedenle idari yapılanma reformu, yalnızca sınırların değiştirilmesiyle değil, dijital devlet uygulamaları, yetki paylaşımı, liyakat ve kurumsal verimlilikle birlikte düşünülmelidir.

Yeni İller, Yeni Ekonomik ve Sosyal Merkezler Oluşturabilir

Bir ilçenin il statüsüne kavuşması, o yerleşimin ekonomik ve sosyal hayatında önemli değişikliklere yol açabilir.

Yeni kurulacak valilikler, kamu kurumlarının il teşkilatları, yatırım ve hizmet birimleri, yerel ticaretin gelişmesine katkı sağlayabilir. Kamu yatırımlarının bölgeye yönelmesi, istihdam imkânlarının artması ve yeni ekonomik faaliyet alanlarının oluşması mümkün olabilir.

Özellikle büyük metropollerin gölgesinde kalan, ancak kendine özgü sanayi, tarım, turizm veya ticaret potansiyeline sahip ilçeler açısından bu durum yeni fırsatlar oluşturabilir.

Bununla birlikte, il statüsü kazanmak ekonomik kalkınmanın kendiliğinden gerçekleşeceği anlamına gelmez. Yeni bir ilin güçlü bir ekonomik altyapıya, nitelikli insan kaynağına, ulaşım bağlantılarına, üniversitelere, sağlık hizmetlerine ve sürdürülebilir yatırım politikalarına ihtiyacı vardır.

Unutulmamalıdır ki bir şehri büyüten yalnızca tabelasındaki unvan değil, üretim kapasitesi, insan kaynağı ve ekonomik değeridir.

Siyasi Temsil ve Kamu Kaynaklarının Dağılımı

Projenin önemli sonuçlarından biri de Türkiye'nin siyasi temsil haritası üzerinde ortaya çıkabilecektir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin 600 üyeden oluştuğu dikkate alındığında, yeni illerin kurulması milletvekili seçim çevrelerinin ve milletvekili dağılımının yeniden düzenlenmesini gerektirebilir.

Her ilin en az bir milletvekiliyle temsil edilmesi ilkesi çerçevesinde, yeni illerin oluşması seçim çevrelerinin yapısını ve nüfusa göre yapılan sandalye dağılımını etkileyebilecektir. Ancak toplam milletvekili sayısının 600 olarak kalması nedeniyle bu değişimin nasıl gerçekleştirileceği ayrıca değerlendirilmelidir.

Diğer taraftan yeni illerin kurulması, genel bütçe kaynaklarının dağılımı bakımından da önemlidir. Yeni idari merkezlerin ortaya çıkması, kamu yatırımlarının, personel planlamasının ve kurumsal hizmetlerin yeniden düzenlenmesini gerektirecektir.

Burada temel ilke, kamu kaynaklarının siyasi veya sembolik beklentilerle değil, ihtiyaç, verimlilik ve bölgesel kalkınma esaslarıyla dağıtılması olmalıdır.

Güvenlik, Toplumsal Huzur ve Terörsüz Türkiye Boyutu

Bahçeli'nin açıklamalarında dikkat çeken bir diğer konu, projenin Terörsüz Türkiye hedefiyle ilişkilendirilmesidir.

Özellikle Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde idari kapasitenin güçlendirilmesi, kamu hizmetlerinin vatandaşlara daha yakın ve etkin ulaştırılması, ekonomik fırsatların artırılması ve toplumsal huzurun desteklenmesi bakımından önem taşımaktadır.

Ancak güvenlik ve istikrarın kalıcı olması yalnızca idari yapılanmayla sağlanamaz. Bunun yanında hukuk devleti ilkelerinin güçlendirilmesi, adalet hizmetlerinin etkinliği, eğitim olanaklarının geliştirilmesi, istihdamın artırılması ve sosyal eşitliğin desteklenmesi gerekir.

Devletin vatandaşına yakın olması, yalnızca fiziki mesafelerin kısalması değil; vatandaşın kendisini güvende, eşit ve adil bir kamu hizmetinin muhatabı olarak hissetmesidir.

Bu bakımdan idari reformun insan merkezli bir anlayışla ele alınması, toplumsal bütünleşme ve bölgesel kalkınma açısından önemlidir.

100 İl ve 1000 İlçe: Fırsatlar Kadar Sorumluluklar da Getiriyor

Elbette böyle kapsamlı bir değişikliğin maliyet boyutu göz ardı edilmemelidir.

Yeni valilik binaları, emniyet müdürlükleri, il müdürlükleri, personel kadroları, hizmet araçları ve teknik altyapı yatırımları önemli bir kamu harcaması oluşturacaktır.

Üstelik yalnızca yeni kurumların kurulması değil, bu kurumların sürdürülebilir biçimde işletilmesi de gerekmektedir.

Bu nedenle karar sürecinde şu soruların cevaplandırılması önemlidir:

• Yeni iller ekonomik ve mali açıdan sürdürülebilir bir yapıya sahip olacak mı?
• Kamu hizmetlerinin kalitesi gerçekten artacak mı?
• Yeni idari yapılanma bürokrasiyi azaltacak mı, yoksa yeni bürokratik yükler mi oluşturacak?
• Kamu yatırımları bölgesel kalkınmaya ne ölçüde katkı sağlayacak?
• Mevcut illerin ekonomik ve idari dengeleri nasıl etkilenecek?

Bu sorulara bilimsel veriler, ekonomik analizler ve uzun vadeli projeksiyonlarla cevap verilmeden yapılacak düzenlemeler, beklenen faydayı sağlamayabilir.

Sonuç ve Değerlendirme

Türkiye'nin idari haritasını yeniden ele almak, yalnızca il ve ilçe sayısını artırmak olarak değerlendirilmemelidir. Bu konu; devletin organizasyon yapısını, kamu kaynaklarının kullanımını, ekonomik kalkınmayı, siyasi temsili ve vatandaş-devlet ilişkisini doğrudan ilgilendiren kapsamlı bir yönetim meselesidir.

Devletin gücü, yalnızca merkezî teşkilatının büyüklüğüyle değil, ülkenin en uzak yerleşimindeki vatandaşına dahi aynı kalitede hizmet ulaştırabilmesiyle ölçülür.

Bu nedenle 100 İl, 1000 İlçe Projesi'nin başarısı, Türkiye'nin idari haritasında kaç yeni ilin veya ilçenin yer alacağıyla değil, bu değişimin vatandaşın hayatında neyi değiştireceğiyle ölçülmelidir.

İl olmak bir unvan, ilçe olmak bir idari statü olabilir. Fakat asıl hedef; üretim yapan, istihdam oluşturan, eğitim ve bilimle gelişen, teknolojik altyapısını güçlendiren, sosyal refahı yükselen şehirler meydana getirmektir.

Türkiye'nin geleceği, yalnızca yeni idari merkezler kurmakla değil, mevcut şehirlerin de potansiyellerini harekete geçirmekle şekillenecektir.

Unutulmamalıdır ki güçlü devlet, yalnızca büyük bir teşkilata sahip olan değil; vatandaşına en yakın noktada, en hızlı, en adil ve en nitelikli hizmeti sunabilen devlettir.

100 il, 1000 ilçe hedefinin gerçek başarısı da işte bu anlayışla hayata geçirilmesine bağlıdır.

Saygılarımla.

Prof. Dr. Ayhan ERDEM
Gazi Üniversitesi Öğretim Üyesi
aerdem@gazeteankara.com.tr
Gazete Ankara DHP-Köşe Yazarı
“Türkiye’nin kalbi Ankara’nın sesi”

Not: 1 Kasım 2026 tarihli açıklamalara göre proje henüz yasalaşmış değildir. Ayrıca hangi 19 ilçenin il, hangi 78 yerleşim yerinin ilçe olacağı kesinleşmiş bir listeyle açıklanmamıştır. Nihai belirlemenin TBMM tarafından yapılması öngörülmektedir.