Bir Videodan Doğan Düşünce

Geçenlerde akademisyen bir hanımın bir videosuna denk geldim. Aynen şöyle diyordu:

Çocukları aldım anneme geldim. Burada çalışabilmem için annem bana bir oda verdi. Sağ olsun çocuklarla da hep annem babam ilgilendi. Yemeğim ve çayım masama geldi. Ben sürekli kalkıp bölünmek zorunda kalmadım.

Ve ben annemlerde geçirdiğim 1 haftada, evde olsam 2 ayda bitiremeyeceğim çalışmalarımı tamamladım, makalemi yazdım bitirdim.

Videonun altında bir yorum vardı:

“Herhangi bir erkeğin sıradan hayatı…”

Bu yorum üzerine biraz düşündüm. Gerçekten de birçok kadının ve erkeğin hayatı bu şekilde.

Kadının Görünmeyen Üçüncü Vardiyası

Kadın dışarda çalışıyor.
(Çoğu kadın geçinebilmek için çalışmak zorunda.)

Evde çalışıyor.
Çocuk bakıyor.

Tüm bunların üzerine de kadının görünmeyen bir üçüncü vardiyası söz konusu.

Üçüncü vardiya, kadının iş–aile yaşam döngüsünün bilinmeyen bir boyutudur.

Bu kavram ilk olarak Arlie Hochschild’in “The Second Shift” adlı kitabında ikinci vardiya veya çifte vardiya kavramı olarak ifade edilmiştir.

Çalışmaların ortaya koyduğu bulgular bize şunu gösteriyor:

Ev işleri ve çocuk bakımı, çalışan ya da çalışmayan fark etmeksizin çoğu zaman kadının sorumluluğunda kalmaktadır.

Zihinsel Yük: Kadının Sürekli Açık Olan Fikir Çekmeceleri

Kadınlar yalnızca çalışmak ve ev işleri yapmakla kalmaz.

Bu iki vardiyayı çatışmayacak şekilde organize etmenin zihinsel yüküyle de baş etmek zorundadır.

İşte bu ilave yük, kadınların üçüncü vardiyasıdır.

Örneğin:

Mutfak masasında duran yemeğin buzdolabına konulması söylenmemişse, çoğu erkek sorumluluk alarak onu buzdolabına koymaz. Kendini o yemeğin bozulmasından sorumlu hissetmez.

Ancak kadın için durum farklıdır.

Kadın herhangi bir işi yapamayacak durumda olsa bile organizasyonunu yapmak zorunda hisseder.

Bu yüzden kadının zihni sürekli açıktır.
Tüm fikir çekmeceleri çalışır durumdadır.

Günlük Hayatta Görünmeyen İşler

Üçüncü vardiya yalnızca ev işleriyle sınırlı değildir.

Günlük hayatın içinde fark edilmeyen sayısız sorumluluk vardır:

• Giysilerin kuru temizlemeye verilmesi
• Söküklerin dikilmesi veya terziye bırakılması
• Market alışverişinin planlanması
• Lostraya verilecek ayakkabıların hazırlanması
• Çocuğun arkadaşının doğum günü hediyesinin alınması
• Havluların ve nevresimlerin değiştirilmesi
• Biten tuvalet kâğıtlarının yenilenmesi
• Çöpler atıldıktan sonra yeni çöp poşetinin kovaya geçirilmesi

Bu ve benzeri görünmeyen işlerin büyük bölümü kadının üzerindedir.

Dolayısıyla çalışan kadınların evdeki akşam mesaisi çoğu zaman hiç bitmez.

Tartışmanın Yeni Başlığı: Tradwife

Bu iş yüklerinin altından kalkmanın zor olduğu ortadadır.

Son yıllarda bu nedenle “tradwife” akımı gündeme gelmiştir.

Ve tam da burada kafalar biraz karışmaktadır.

Tradwife Nedir?

Bilmeyenler için;

“Tradwife” kelimesi traditional wife (geleneksel eş) ifadesinin kısaltılmış halidir.

Tradwife akımı temelde geleneksel cinsiyet rollerinin benimsenmesini savunur.

Bu akımı benimseyen kadınlar:

• Yaşamlarını tamamen ev işlerine odaklayarak
• Eşlerine hizmet etmeyi
• Ev ve aile düzenini merkeze alan bir hayat kurmayı

amaçlamaktadır.

1950’lerin Ev Hanımı Modeli

Tradwife akımı, feminizmin tam karşısında konumlanır.

Bu yaklaşım;

• Kadının iş hayatından uzak durmasını
• Evde çocuk bakımını üstlenmesini
• Yemek, temizlik ve ev düzeniyle ilgilenmesini

öngörür.

Bu görüşü savunanlara göre bir kadın için en ideal yaşam biçimi 1950’lerin geleneksel ev hanımı modelidir.

Bu yaşam tarzının sosyal medyadaki yansımalarını merak edenler, akımın öncülerinden “ballerinafarm” adlı hesabın paylaşımlarına bakabilir.

Mantıklı Görünen Ama Tehlikeli Olan Tuzak

İlk bakışta bu yaklaşım oldukça mantıklı gibi görünebilir.

Çünkü gün boyunca hem işte hem evde çalışarak yorulan kadının üzerinden önemli bir yük alınmış olur.

Ancak tam da burada önemli bir tuzak vardır.

Eğer dünyayı yalnızca erkek zihniyle kompanse ederseniz, kadını görünmez hale getirmiş olursunuz.

Kadının Potansiyelini Yok Etmek

Daha da önemlisi şu gerçektir:

Kadın çok fonksiyonel bir zekâ yapısına sahip yaratıcı bir varlıktır.

Allah’ın verdiği aklı, beceriyi ve yeteneği yalnızca ev içi işlere indirgemek, kadının potansiyelini heba etmek anlamına gelebilir.

Zaten erkeklerin egemen olduğu sektörlere bakıldığında, birçok alanda yönetim kalitesinin düştüğüne dair eleştiriler yapılmaktadır.

Kadını eve hapsetmek, ona verilen potansiyelden dünyayı mahrum bırakmak anlamına gelebilir.

Toplumsal Geriye Gidiş Riski

Ayrıca şu soru da sorulmalıdır:

Eğer geçmişteki sistem gerçekten çok iyi olsaydı, insanlar neden değişim için mücadele ederdi?

Toplumlar, ihtiyaçlar ve yaşam biçimleri değiştikçe dönüşür.

Dolayısıyla kadınların toplumsal hayattan geri çekilmesi, modern toplum açısından ciddi bir geriye gidiş riskini barındırır.

Kadını Geri Plana Atmak Ne Anlama Gelir?

Kadının yaşam düzeninde geri plana atılması:

• Bireysel anlamda kadının yok sayılması
• Toplumsal potansiyelin kaybedilmesi
• İnsanlığın gelişim kapasitesinin sınırlandırılması

anlamına gelebilir.

Bu nedenle bu yaklaşım yalnızca bireysel değil, aynı zamanda toplumsal bir mesele olarak değerlendirilmelidir.

Yeni Bir Toplumsal Uzlaşı Gerekli

Çalışan kadın sayısı giderek artmaktadır.

Bu durum, ev içi sorumlulukların paylaşımı konusunda cinsiyetler arası yeni uzlaşıların oluşmasını zorunlu kılmaktadır.

Toplumsal yaşamın sürdürülebilirliği için aile içi sorumlulukların daha dengeli biçimde paylaşılması önem kazanmaktadır.

Tüm hemcinslerimi sevgiyle kucaklıyorum…

Görüşmek Üzere…

Dr. Neslihan YAHŞİ
Algı Yönetimi ve İletişim Uzmanı
Gazete Ankara Dijital Haber Portalı– Köşe Yazarı 
nyahsi@gazeteankara.com.tr 

(Beni Instagram ve YouTube hesaplarımdan Neslihan Yahşi adıyla, podcastten ise “İletişiminiz Kaderinizdir” adıyla takip edebilirsiniz.)