Yapay Zekâ ve Transdisipliner Eğitim: Yeni Paradigma

Eğitimin yapısı değişiyor

• Tek disiplinli “klasik eğitim”
  yerini
• Transdisipliner – ekosistem temelli öğrenme modellerine bırakıyor.

Artık mekanik bilgi birikimi değil; farklı alanları birleştirebilen, yeni çözümler üretebilen, yaratıcı ve uyarlanabilir zihinsel yapılar önemli hâle geliyor.

Yapay zekâ destekli öğrenme

Yapay zekâ yalnızca bir araç değil; eğitim sisteminin bütün katmanlarını etkileyen bir paradigma dönüşümüdür:

·         Öğrenci profili analizi

·         Kişiselleştirilmiş öğrenme yolları

·         Veri temelli rehberlik

·         Öğretmenin rolünün yeniden tanımlanması

·         Ulusal ölçekte öğrenme analitiği

Türkiye’nin bu alanda attığı adımlar (MEB Dijital Eğitim Çalışmaları, YÖK Dijital Dönüşüm Projesi, e-Devlet tabanlı öğrenme kayıt sistemleri) geleceğe hazırlık açısından önemli bir zemin oluşturuyor.

Dünyada Yükselen Modeller

1. Finlandiya – Fenomen Temelli Öğrenme

Disiplin duvarlarını kaldırıyor; konular birbirine bağlanıyor.

2. Güney Kore – Dijital performans izleme sistemi

Veri temelli eğitim planlaması.

3. Kanada – Toplumsal katılım odaklı eğitim ekosistemi

Okul–toplum entegrasyonunu güçlendiriyor.

4. Çin – Yapay zekâ + STEM + üretim odaklı strateji

Devlet politikası olarak bilim ve teknoloji temelli insan kaynağı.

Bu modellerin ortak noktası şudur:
Eğitim, geleceğin ekonomik ve stratejik kapasitesini belirleyen bir yatırımdır.

Türkiye’nin 2050 Stratejik Eğitim Yol Haritası

1. İnsan Kaynağı Modelinin Yeniden Tanımlanması

• 21. yüzyıl yetkinlikleri
• Dijital okuryazarlık
• Üretim ve inovasyon odaklı beceriler

2. Müfredatın esnek, modüler ve veri temelli hâle gelmesi

• Dijital içerik ekosistemi
• Kişiselleştirilmiş öğrenme yolları
• Yeterlilik merkezli ölçme-değerlendirme

3. Öğretmen niteliğinin yeni çağa göre güçlendirilmesi

• Dijital pedagojik formasyon
• Yapay zekâ destekli öğretim araçları
• Uluslararası öğretmen hareketliliği

4. Yükseköğretimde araştırma–üretim entegrasyonu

• Üniversite–sanayi–OSB birlikteliği
• Ar-Ge fonlarının çeşitlendirilmesi
• Türk Dünyası araştırma ağlarının güçlendirilmesi

İnsan–Toplum–Devlet Üçgeninde Yeni Bir Eğitim Felsefesi

Türkiye’nin 2050 vizyonu yalnızca teknolojik ya da ekonomik hedeflerle sınırlı değildir.
Asıl mesele insanı merkeze alan, toplumun tüm kesimlerini kapsayan, devletin stratejik sürekliliğini sağlayacak bütüncül bir eğitim anlayışıdır.

Bu felsefenin temel taşları şunlardır:

• Değer – bilim – yetkinlik dengesi
• Evrensel bilgi + yerli kimlik uyumu
• Bireysel gelişim + toplumsal aidiyet birlikteliği
• Özgür düşünce + sorumluluk bilinci dengesi

Bu yaklaşım, yalnızca Türkiye’nin değil, Türk Dünyası’nın da ortak geleceğini şekillendirecek bir fikrî temeli ifade etmektedir.

Sonuç: 2050 vizyonu bir hedef değil, bir yön duygusudur

Eğitim sistemleri hızla değişirken, Türkiye’nin geleceği;

• güçlü bir insan kaynağına,
• bilimi merkeze alan bir zihniyete,
• kültürel köklerine bağlı derin bir perspektife,
• uluslararası iş birliklerine açık bir yapıya

sahip olmasıyla mümkün olacaktır.

“2050 Eğitim Vizyonu”, yalnızca bir strateji belgesi değil;
Türkiye’nin medeniyet perspektifinin eğitim üzerinden yeniden inşasıdır.

Dr. Oğuz Poyrazoğlu
Gazi Üniv. Öğr. Üyesi
Gazete Ankara Dijital Haber Portalı – Köşe Yazarı
Kurucu ve Sorumlu Yazı İşleri Müdürü
opoyrazoglu@gazeteankara.com.tr