Ramazan ayının ardından gelen bayram sabahları, insanlık tarihinin en anlamlı toplumsal buluşmalarından birine sahne olur. Bir ay boyunca sabır, paylaşma, merhamet ve iç muhasebe ile geçirilen zamanın ardından bayram; insanın hem kendisiyle hem de toplumla yeniden buluştuğu özel bir anı temsil eder.

Bu sabah camilerden yükselen tekbirler yalnızca bir ibadetin başlangıcı değildir. Aynı zamanda toplumun ortak hafızasının, kültürel değerlerinin ve manevi dünyasının yeniden hatırlanmasıdır.

Ramazan Bayramı; bireyin iç dünyası ile toplumun ortak ruhu arasında kurulan güçlü bir bağdır.

İnsanlık tarihine baktığımızda görürüz ki medeniyetleri ayakta tutan yalnızca ekonomik güç, askeri kudret ya da teknolojik ilerleme değildir. Asıl belirleyici olan unsur; toplumların değer sistemi, inanç dünyası ve dayanışma kültürüdür.

Modern çağın insanı ve toplumsal ruh

Bugünün dünyası hızlı bir dönüşüm içindedir. Küreselleşme, dijitalleşme, ekonomik rekabet ve siyasi gerilimler yalnızca devletleri değil toplumların psikolojik yapısını da etkiliyor.

Modern toplumlarda insanların giderek yalnızlaştığı, sosyal bağların zayıfladığı ve ekonomik kaygıların gündelik hayatı şekillendirdiği bir gerçeklik ortaya çıkmaktadır.

Bu noktada inanç ve değerler sistemi toplumlar için bir yön bulma aracı hâline gelir.

Sosyolog Emile Durkheim, toplumların ayakta kalabilmesi için ortak değerler ve kolektif bilinç kavramının önemini vurgulamıştır. Ona göre toplumsal dayanışma yalnızca hukuki düzenlemelerle değil, paylaşılan ahlaki değerlerle mümkündür.

İslam düşünürü İbn Haldun ise toplumların yükselişini açıklarken “asabiyet” yani toplumsal dayanışma ruhunun önemine dikkat çeker. Ona göre dayanışma zayıfladığında toplumlar çözülmeye başlar.

Bu iki yaklaşım bugün bize önemli bir gerçeği hatırlatmaktadır:
Ekonomik güç, siyasi başarı veya teknolojik ilerleme tek başına yeterli değildir. Bunların sürdürülebilir olması için toplumsal ruhun güçlü olması gerekir.

Bayram: Hatırlamanın ve yeniden bağ kurmanın zamanı

Bayramlar aslında bir hatırlama kültürüdür.

Bayram;

• Aileyi hatırlamaktır
• Komşuluğu hatırlamaktır
• Yardımlaşmayı hatırlamaktır
• Kırgınlıkları geride bırakmayı hatırlamaktır
• İnsan olmanın anlamını yeniden düşünmektir

Modern dünyanın hızlı temposu içinde toplumlar bazen ilerlerken insani bağlarını ihmal edebilmektedir. Oysa medeniyet yalnızca şehirler kurmak değil, kalpler arasında bağ kurabilmektir.

Ekonomik faaliyetlerin yoğunlaştığı çağımızda insan çoğu zaman üretim ve tüketim döngüsü içinde tanımlanıyor. Oysa insan yalnızca ekonomik bir varlık değildir. İnsan aynı zamanda manevi, kültürel ve ahlaki bir varlıktır.

Bayramlar işte bu dengeyi yeniden kurar.

Bayram sabahının insanlığa verdiği mesaj

Bayram sabahı kılınan namaz, yapılan ziyaretler, paylaşılan sofralar ve edilen dualar aslında toplumun kendini yeniden hatırlamasıdır.

Bu yönüyle bayramlar yalnızca dini bir ritüel değil aynı zamanda psikososyal bir iyileşme alanıdır.

Psikiyatrist Viktor Frankl, insanın en temel ihtiyacının anlam duygusu olduğunu ifade eder. Ona göre insan hayatına anlam kattığı ölçüde zorluklara dayanabilir.

İnanç, kültür ve değerler sistemi bu anlam duygusunu besleyen en güçlü kaynaklardan biridir.

Bu nedenle bayramlar;

• Bireyin ruhunu
• Toplumun hafızasını
• Kültürün sürekliliğini

aynı anda besleyen güçlü sosyal momentlerdir.

Türkiye ve ortak değerlerin gücü

Türkiye gibi güçlü tarihsel ve kültürel mirasa sahip toplumlarda bayramların anlamı daha da derindir.

Çünkü milletleri ayakta tutan yalnızca siyasi yapı değil, ortak kültür ve ortak değerlerdir.

Bugün kendimize şu soruyu yeniden sormamız gerekir:

Toplum olarak bizi bir arada tutan şey nedir?

Bu sorunun cevabı yalnızca ekonomi ya da siyaset değildir. Bizi bir arada tutan şey; ortak değerler, ortak hafıza ve birbirimize duyduğumuz güven duygusudur.

Ramazan ayı boyunca sabrı, paylaşmayı ve merhameti hatırlayan bir toplumun bayrama ulaşması aslında bir manevi yenilenme anlamına gelir.

Belki de bugün dünyanın en çok ihtiyaç duyduğu şey tam olarak budur:

Daha fazla teknoloji değil,
daha fazla güç değil,
daha fazla insanlık.

Bayram mesajı

Bu vesileyle Gazete Ankara Dijital Haber Portalı okuyucularının, aziz milletimizin ve tüm İslam âleminin Ramazan Bayramı’nı en içten dileklerimle kutluyorum.

Bayramın;

• Gönüllerimizi birleştirmesini
• Toplumsal dayanışmayı güçlendirmesini
• Ülkemize ve insanlığa huzur getirmesini

temenni ediyorum.

Bayramımız mübarek olsun.

Dr. Oğuz Poyrazoğlu
Gazi Üniversitesi Teknoloji Fakültesi Öğretim Üyesi
Gazete Ankara Dijital Haber Portalı
Kurucu ve Sorumlu Yazı İşleri Müdürü
“Türkiye'nin kalbi Ankara'nın sesi”
www.gazeteankara.com.tr