Akıllı belediyecilik tartışmaları uzun süre dijitalleşme ve hizmet hızı etrafında şekillendi. Ancak gelinen noktada, dünya şehirleri için asıl belirleyici eşik açıktır: iklimle uyumlu, çevresel olarak dirençli ve yeşil dönüşümü başarmış şehirler. Çünkü iklim krizi artık çevre başlığı altında tartışılan bir yan konu değil; ulaşım, enerji, konut, sağlık ve sosyal adalet politikalarını doğrudan belirleyen ana eksendir.

Bu nedenle Ankara 2030 vizyonunda iklim, çevre ve yeşil başkent yaklaşımı; estetik bir tercih değil, kamusal bir zorunluluktur.

Dünya Örnekleri: Yeşil Dönüşümde Başkent Deneyimleri

Kopenhag, 2025 yılı için belirlediği karbon nötr şehir hedefiyle, iklim politikalarını yerel yönetimlerin ana gündemine taşımıştır. Enerji verimli binalar, bisiklet altyapısı ve yeşil alan sürekliliği; kent planlamasının ayrılmaz parçaları hâline gelmiştir. Bu yaklaşım, Avrupa Birliği tarafından “iklim lideri şehir” modeli olarak tanımlanmaktadır.

Stockholm, yeşil altyapıyı yalnızca park ve rekreasyon alanı olarak değil; yağmur suyu yönetimi, ısı adası etkisinin azaltılması ve biyoçeşitliliğin korunması için çok işlevli bir sistem olarak ele almaktadır. Şehirde yeşil alanlar, iklim uyum politikasının aktif araçlarıdır.

Wellington, iklim değişikliğine uyum ve afet direnci politikalarını birlikte ele alarak, su yönetimi ve kıyı ekosistemlerinin korunmasını şehir planlamasının merkezine yerleştirmiştir. Bu yaklaşım, yerel yönetimlerin uzun vadeli riskleri bugünden yönetecek kapasite geliştirmesini sağlamaktadır.

Singapur ise sınırlı doğal kaynaklara rağmen, “yeşil ve mavi altyapı” yaklaşımıyla su yönetimi ve kentsel yeşil alanları bütünleşmiş biçimde ele almaktadır. Yağmur suyu toplama, yeniden kullanım ve atık–geri dönüşüm ekonomisi, belediye hizmetlerinin temel bileşenleri hâline gelmiştir.

Bu örneklerin ortak mesajı nettir:
Yeşil şehirler, çevreyi korudukları kadar ekonomik ve toplumsal direnç de üretir.

Ankara İçin Vizyon: Yeşil Başkent Olmak

Ankara, coğrafi yapısı, iklim özellikleri ve geniş alan kapasitesiyle yeşil dönüşüm için önemli bir potansiyele sahiptir. Ancak bu potansiyelin hayata geçebilmesi için çevre politikalarının parçalı projelerden çıkarılarak bütüncül bir iklim vizyonu altında toplanması gerekir.

Bu bağlamda iki stratejik başlık öne çıkmaktadır:

1. “Ankara Yeşil Kuşak 2030” Vizyonu

Ankara Yeşil Kuşak 2030, yalnızca ağaçlandırma veya park alanı artırma hedefi değildir. Bu vizyon;

• Kentsel yayılmayı dengeleyen yeşil koridorları,
• Su havzalarını ve tarım alanlarını koruyan tampon bölgeleri,
• Bisiklet ve yaya ağlarıyla bütünleşmiş yeşil altyapıyı

içeren çok katmanlı bir çevresel planlama yaklaşımıdır.

Bu model, Ankara’nın iklim direncini artırırken aynı zamanda yaşam kalitesini yükseltmeyi hedefler.

2. İlçe Ölçekli İklim Eylem Planları

Dünya deneyimleri göstermektedir ki iklim politikaları, tek merkezden yönetildiğinde sınırlı kalmaktadır. Bu nedenle Ankara’da her ilçe için;

• Karbon salımı envanteri,
• Yeşil alan kapasitesi,
• Su ve atık yönetimi ihtiyaçları

esas alınarak ilçe ölçekli iklim eylem planları hazırlanmalıdır.

Bu planlar; yerel ihtiyaçlara duyarlı, ölçülebilir ve düzenli olarak güncellenebilir nitelikte olmalıdır. Böylece iklim politikaları soyut hedefler olmaktan çıkar, yerel yönetim pratiğine dönüşür.

Yazı Perspektifi: Yeşil Dönüşüm Bir Medeniyet Meselesidir

İklim, çevre ve yeşil başkent yaklaşımı; yalnızca teknik bir şehircilik konusu değil, medeniyet tasavvurunun çağdaş ifadesidir. Ankara 2030 vizyonu; başkenti yalnızca yöneten değil, geleceği koruyan bir şehir hâline getirmeyi amaçlamalıdır.

Akıllı belediyecilik; veriyi, teknolojiyi ve katılımı iklim duyarlılığıyla birleştirebildiği ölçüde anlam kazanır. Yeşil dönüşüm; bugünün ihtiyaçlarını karşılarken, yarının haklarını gözeten bir kamu ahlakı gerektirir.

Bu yazı dizisi, Ankara için böyle bir kamu aklının inşasına katkı sunmayı hedeflemektedir.

Bir sonraki bölümde; çevresel dönüşümün ekonomik boyutunu ele alarak döngüsel ekonomi, atık–geri dönüşüm sistemleri ve yerel kalkınma ilişkisini inceleyeceğiz. Çünkü Ankara 2030, ancak çevre ile ekonomiyi birlikte düşünen bir başkent olduğunda tamamlanacaktır.

Kaynaklar:

• European Commission – Green Capital and Green Infrastructure Policies
• OECD – Cities and Climate Change Mitigation
• UN-Habitat – Urban Climate Action
• World Bank – Urban Resilience and Green Growth

Dr. Oğuz Poyrazoğlu
Gazi Üniversitesi Öğretim Üyesi
opoyrazoglu@gazi.edu.tr
Gazete Ankara Dijital Haber Portalı – Köşe Yazarı
Kurucu ve Sorumlu Yazı İşleri Müdürü
opoyrazoglu@gazeteankara.com.tr