17 Eylül 2026 tarihinde ODTÜ’nün ev sahipliğinde gerçekleşen zirvede paylaşılan veriler; araştırma kapasitesi, kalitesi ve iş birliği performansını kapsayan 30 farklı gösterge üzerinden yapılan titiz bir değerlendirmenin ürünüdür.

Akademi Ligi: Zirve ve Öne Çıkanlar

2026 performansı baz alındığında Türkiye’nin en yüksek araştırma kapasitesine sahip kurumlarında genel sıralamada ilk üçü Koç Üniversitesi, Sabancı Üniversitesi ve Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) paylaştı. ODTÜ aynı zamanda devlet üniversiteleri arasında liderliğini korurken, Yıldız Teknik Üniversitesi (YTÜ) büyük bir ivmeyle devlet üniversiteleri arasında 3. sıraya yükselerek dikkat çekici bir başarıya imza attı.

23 üniversiteden oluşan ana ligin yanı sıra, performansları yakından izlenen ve bu lige aday olan 10 üniversite de iki farklı grupta izleme programına dahil edilmiştir:

23 Araştırma Üniversitesi:

1.     Koç Üniversitesi (Genel Sıralama 1.'si)

2.     Sabancı Üniversitesi (Genel Sıralama 2.'si)

3.     ODTÜ (Devlet Üniversiteleri 1.'si)

4.     İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ)

5.     Yıldız Teknik Üniversitesi (YTÜ) (Devlet Üniversiteleri 3.'sü)

6.     Boğaziçi Üniversitesi

7.     İhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesi

8.     Ankara Üniversitesi

9.     İstanbul Üniversitesi

10. Hacettepe Üniversitesi

11. İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa

12. Gazi Üniversitesi (1 basamak yükselerek 12. sırada)

13. Atatürk Üniversitesi (3 basamak yükselerek 13. sırada)

14. Erciyes Üniversitesi (ERÜ)

15. İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü (İYTE)

16. Ege Üniversitesi

17. Sakarya Üniversitesi

18. Gebze Teknik Üniversitesi (GTÜ)

19. Marmara Üniversitesi

20. Fırat Üniversitesi

21. Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ)

22. Bursa Uludağ Üniversitesi (BUÜ)

23. Çukurova Üniversitesi

Aday Araştırma Üniversiteleri (İzleme Programı):

İzleme Altındaki Devlet Üniversiteleri

1.     Akdeniz Üniversitesi

2.     Dokuz Eylül Üniversitesi 

3.     Kocaeli Üniversitesi 

4.     Ondokuz Mayıs Üniversitesi

5.     Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi

6.     Selçuk Üniversitesi  

İzleme Altındaki Vakıf Üniversiteleri

7.     Özyeğin Üniversitesi

8.     İstanbul Medipol Üniversitesi

9.     İstinye Üniversitesi

10.     TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi

Stratejik Hamleler ve Ekosisteme Verilen Destekler

Bilimsel üretimi teşvik etmek ve küresel rekabet gücünü artırmak amacıyla bu yıl öne çıkan üç kritik gelişme bulunmaktadır:

1,4 Milyar TL'lik ADEP Bütçesi: Araştırma Üniversiteleri Destek Programı (ADEP) kapsamında sağlanan merkezi bütçe desteği 2026 yılında 1,4 milyar TL seviyesine ulaşmıştır.

Teknoloji Doktorası Hamlesi: Yapay zekâ, siber güvenlik, bilişim ve çip teknolojileri gibi stratejik alanlarda ilk etapta seçilen 550 genç araştırmacı, bu üniversitelerde araştırma görevlisi kadrolarına atanmıştır.

Scopus Endeks Dönüşümü: YÖK, akademik yayın performansını değerlendirirken izleme süreçlerinde temel aldığı veri tabanını 2026 itibarıyla Web of Science yerine Scopus olarak güncellemiştir.

Gazi Üniversitesi Özelinde Bir Performans Okuması

Bir basamak yükselerek 12. sıraya yerleşen Gazi Üniversitesi’nin performans haritası, yükseköğretimimizdeki genel gelişim dinamiklerini anlamak açısından güçlü bir örnektir:

1. Araştırma Kapasitesi (En Güçlü Yön): Köklü kurumsal hafızası ve geniş akademisyen kadrosu sayesinde ulusal/uluslararası fonlu dış kaynaklı projelerde ve patent tescillerinde yüksek puanlar elde edilmiştir.

2. Araştırma Kalitesi (Gelişim Alanı): Veri altyapısının güçlendirilmesiyle birlikte Q1 ve Q2 grubu nitelikli dergilerdeki makale oranlarında artış gözlenmektedir. Dünya sıralamalarında daha üst dilimler için atıf sayılarının yükseltilmesi hedeflenmektedir.

3. Etkileşim ve İş Birliği: Üniversite-sanayi ortaklıkları ve kamu destekli AR-GE faaliyetleri puan yükünün ana gövdesini oluşturmaktadır.

Araştırma üniversitelerine sağlanan özel kadro imkânları, yüksek bütçeli TÜBİTAK proje tavanları ve merkezi ödenekler, bilimin üretime dönüşmesi sürecinde hayati bir kaldıraç işlevi görmektedir. Üniversitelerimizin niceliksel artıştan ziyade niteliksel derinliğe odaklanması, Türkiye'nin küresel bilim ligindeki yerini sağlamlaştıracaktır.

Sonuç ve Değerlendirme

Yükseköğretim Kurulu’nun 2026 yılı Performans Sıralaması verileri, Türkiye’deki araştırma üniversitelerinin yalnızca akademik yayın üretmekle kalmayıp AR-GE odaklı, nitelikli ve sanayi ile entegre bir bilim ekosistemine dönüştüğünü açıkça göstermektedir. ADEP bütçesinin 1,4 milyar TL seviyesine çıkarılması, çip (yonga) teknolojisi ve yapay zekâ gibi stratejik alanlarda 550 genç araştırmacının istihdam edilmesi ve akademik izleme veri tabanının Scopus olarak güncellenmesi, yükseköğretimde nicelikten niteliğe geçişin somut adımlarıdır.

YÖK'ün 30 farklı gösterge üzerinden yaptığı değerlendirme çerçevesinde, 2026 Performans Sıralaması'nda 12. sıraya yükselen Gazi Üniversitesi'nin üç ana boyuttaki performans detayları şu şekildedir:

Özellikle Gazi Üniversitesi gibi köklü kurumların araştırma kapasitesini patent ve projelerle artırırken, araştırma kalitesini Q1-Q2 makale oranlarıyla yukarı taşıma gayreti bu dönüşümün önemli bir örneğidir. Lige dahil olan 23 araştırma üniversitesi ile aday durumundaki 10 izleme üniversitesinin sürdürülebilir finansman ve nitelikli kadro destekleriyle teşvik edilmesi, Türkiye’nin küresel bilimsel rekabet gücünü artırmada kritik bir rol oynamaya devam edecektir.

Saygılarımla,

Prof. Dr. Ayhan ERDEM
Gazi Üniversitesi Öğretim Üyesi
aerdem@gazeteankara.com.tr
Gazete Ankara DHP-Köşe Yazarı
“Türkiye’nin kalbi Ankara’nın sesi”