Bu iki kavram, birbirini besleyen ama felsefi olarak taban tabana zıt iki uçtur. Hayatın hengamesi içinde hangisinin daha güçlü bir motor gücü olduğunu sorguladığımızda ise karşımıza tek bir gerçek çıkıyor: Başarmaya inanmak, her zaman bir adım öndedir ve asıl yaratıcı enerjiyi o doğurur.

Gelin, bu iki kutbun felsefi derinliklerine ve neden birinin diğerinden daha yıkıcı- ve yapıcı-bir güce sahip olduğuna yakından bakalım.

Başarmaya İnanmak: Potansiyel ve Kıvılcım (Motor Gücü)

Başarmaya inanmak; henüz ortada hiçbir somut kanıt, hiçbir referans noktası yokken geleceği bugünden inşa etme iradesidir. Rasyonel zihnin "imkansız" dediği yerde, ruhun "mümkün" diye haykırmasıdır.

•  Zor Zamanların Sarsılmaz Kalkanıdır: Hayat yolculuğu pürüzsüz bir otoban değildir. Düştüğünüzde, tökezlediğinizde veya tüm dünya size sırtını döndüğünde sizi o dipten çekip alacak tek şey, nihayetinde hedefinize ulaşacağınıza dair taşıdığınız o sarsılmaz, çiğ inançtır.
• Dönüştürücü ve Yaratıcı Güçtür: Olmayanı oldurma sanatıdır. Bilimde, sanatta veya toplumsal hareketlerde devrim yaratan tüm büyük adımlar, başkaları "bu delilik" derken başarmaya inanan zihinlerden çıkmıştır.
• Soyuttan Somuta Uzanan Köprüdür: Henüz var olmamış bir başarıyı, zihnin laboratuvarında bir gerçeklik olarak deneyimlemektir. Cebinizde tek kuruş yokken kuracağınız fabrikanın çizimlerini yapmak, henüz yazılmamış bir romanın kokusunu içine çekmektir.

Tarihten İki "Deli" Vizyoner: Wright Kardeşler ve Edison : Tarih, başarmaya inananların yazdığı bir günlüktür. Wilbur ve Orville Wright, gökyüzünde tonlarca ağırlıkta metal bir kuşun uçabileceğine inandıklarında, taklit edebilecekleri hiçbir örnek yoktu. Dönemin bilim dünyası, havadan ağır bir nesnenin uçmasını fiziksel olarak imkansız görüyordu. Onları o ilkel atölyede tutan, yüzlerce başarısız denemeye rağmen düşseler de kalkmalarını sağlayan tek şey başarmaya olan inançlarıydı.

Benzer şekilde Thomas Edison, ampulü bulana kadar binlerce başarısız deney yaptı. Etrafındakiler onun zaman kaybettiğini düşünürken, o her başarısızlıkta "İşinize yaramayan bir yol daha keşfettim" diyerek devam etti. Onu ayakta tutan şey, o ışığın bir gün yanacağına dair duyduğu ham, saf inançtı.

İnanmayı Başarmak: Olgunluk ve Koruma (Zırh)

İnanmayı başarmak ise genellikle rasyonel zihnin, korkuların ve toplumsal baskıların yarattığı duvarları yıkma sürecidir. Bu, insanın kendi şüpheleriyle savaşarak kendine inanmayı "öğrenmesi", yani bir anlamda zihnini terbiye etmesidir.

•  İçsel Bir Zaferdir: İnsanın kendi iç sesini, geçmiş kırgınlıklarını ve "Yapamazsın" diyen o yıkıcı fısıltıları susturup "Ben bunu yapabilirim" eşiğine gelmesidir. Bir nevi Imposter (Sahtekarlık) Sendromu'nu alt etme sanatıdır.
• Disiplin ve Sürdürülebilirliktir: İlk heyecan dalgası geçtikten, yol sarp bir patikaya dönüştükten sonra o inancı canlı tutmayı başarmak, iradi bir mekanizmadır.

Psikolojik Eşiğin Aşılması: Roger Bannister Örneği

1954 yılına kadar, insan bedeninin 1 mili (yaklaşık 1600 metre) 4 dakikanın altında koşmasının tıbben ve biyolojik olarak imkansız olduğuna inanılıyordu. Atletler bu sınıra yaklaşıyor ama geçemiyordu; çünkü zihinsel bir barikat vardı. Roger Bannister, 1954'te 3 dakika 59.4 saniye ile bu rekoru kırdı.

Asıl mucize ise o dakikadan sonra yaşandı: Bannister bu rekoru kırdıktan sonraki birkaç ay içinde, düzinelerce atlet de 4 dakika sınırını aşmayı başardı. Neden? Çünkü artık ortada somut bir kanıt vardı. Atletler artık inanmayı başarmışlardı. Önlerindeki zihinsel bariyer kalkmıştı.

Netice olarak; eğer başarmaya inanmıyorsanız, içsel bir vizyonunuz yoksa, dünyayı sarsacak o büyük tutkuyu içinizde taşımıyorsanız; zihninize ne kadar "inanmayı başartırsanız başartın", yapacağınız şey sadece mevcut sınırların içinde "iyi bir iş" çıkarmak olur. Mevcut paradigmanın dışına çıkamazsınız.

İnanmayı başarmak harika bir içsel disiplindir, bir zırhtır; ancak başarmaya inanmadığınız sürece attığınız adımlar yarım kalır, rüzgarda savrulur. İnanç, zihinde bir kez tam ve sarsılmaz bir şekilde kurulduğunda, insanı sadece kendi sınırlarını aşmaya değil, dünyayı değiştirmeye de muktedir kılar.

Kısacası; başarmaya inanmak bir vizyon ve varoluş biçimidir; inanmayı başarmak ise o vizyona giden yolda zihnimizi terbiye etme sanatıdır. Unutmayalım ki, kıvılcım olmadan yangın çıkmaz; o kurucu kıvılcım da her zaman "başarmaya inanmaktır".

Sonuç ve Değerlendirme

İnsanın kendini ve dünyayı inşa etme serüveninde, "başarmaya inanmak" ile "inanmayı başarmak" arasındaki ince çizgi, sıradanlık ile deha arasındaki sınırı belirler. Başarmaya inanmak; mantığın sınırlarını zorlayan, şüpheyi henüz doğmadan yok eden saf bir irade beyanıdır. Tarihi değiştiren mucitler, bilim insanları ve liderler, yola çıktıklarında ellerinde rasyonel bir harita yoktu; sadece içlerindeki o sarsılmaz pusulaya, yani başaracaklarına olan inanca güvendiler.

Öte yandan, inanmayı başarmak ise rasyonel zihnin korkularıyla yüzleşerek kazanılan bir iç disiplin zaferidir. Yolun ortasında fırtınalar koptuğunda, insanı ayakta tutan zihinsel bir kalkandır. Ancak unutulmamalıdır ki, koruyucu bir zırh ne kadar güçlü olursa olsun, onu kuşanacak bir savaşçı ve uğrunda savaşılacak bir ülkü (vizyon) yoksa tek başına bir anlam ifade etmez.

Nihai bir değerlendirme yapmak gerekirse; insanı harekete geçiren, statükoyu yıkan ve imkansızı somut gerçekliğe dönüştüren asıl motor güç başarmaya inanmaktır. İnanmayı başarmak ise bu muazzam enerjiyi disipline eden, yolda kalmasını sağlayan bir terbiye mekanizmasıdır. Hayatta iz bırakmak, sadece mevcut sınırları korumakla değil, o sınırların ötesindeki ışığa gözü kapalı inanıp ilk adımı atmakla mümkündür.

Saygılarımla,

Prof. Dr. Ayhan ERDEM
Gazi Üniversitesi Öğretim Üyesi
aerdem@gazeteankara.com.tr
Gazete Ankara DHP-Köşe Yazarı
“Türkiye’nin kalbi Ankara’nın sesi”