Bu seçimler yalnızca Netanyahu'nun siyasi geleceğini belirleyecek bir iktidar mücadelesi değildir. Aynı zamanda İsrail toplumunun savaş yönetimine, güvenlik politikalarına, siyasi sorumluluğa ve ülkenin geleceğine ilişkin verdiği önemli bir mesajdır. Arap partilerinin parlamentoda 19 sandalyeye ulaşması ve muhalefetin güç kazanması, mevcut siyasi dengelerin artık eskisi gibi sürdürülemeyeceğini göstermektedir.

Şimdi İsrail'in önünde kritik bir soru bulunmaktadır: Netanyahu iktidarını sürdürebilecek mi, yoksa bu seçimler ülkenin siyasi tarihinde yeni bir dönemin başlangıcı mı olacak?

7 Ekim'in Gölgesinde Netanyahu'nun Siyasi Kaybı

İsrail seçimlerinin arka planında 7 Ekim 2023'te başlayan Gazze savaşı ve sonrasında bölgeye yayılan çatışmalar bulunmaktadır. Savaşın uzaması, rehineler meselesi, güvenlik politikalarının sorgulanması ve uluslararası alanda artan tepkiler Netanyahu yönetiminin siyasi gücünü aşındırmıştır.

Buna ek olarak ultra-Ortodoks Yahudilerin askerlik yükümlülüğünden muaf tutulması, ekonomik sorunlar ve toplumdaki dinî-laik ayrışma da hükümetin karşı karşıya olduğu önemli sorunlardır.

2022 seçimlerinde 64 sandalyeye sahip olan Netanyahu bloku, 2026 seçimlerinde 53 sandalyeye gerilemiştir. Likud 27, Birleşik Tevrat Yahudiliği 7, Otzma Yehudit 7, Şas 6 ve Dini Siyonizm 6 sandalye kazanmıştır.

Bu tablo, Netanyahu'nun siyasi etkisinin tamamen sona erdiğini değil, mevcut yönetim anlayışının parlamentodaki desteğinin önemli ölçüde zayıfladığını göstermektedir.

Arap Partileri: Yeni Siyasi Dengelerin Anahtarı

Seçimlerin en dikkat çekici sonuçlarından biri, İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden Arap partilerinin toplam 19 sandalye kazanmasıdır.

Gadi Eisenkot liderliğindeki muhalefetin 48 sandalyesiyle birlikte değerlendirildiğinde Arap partileri, hükümet kurma sürecinin en önemli aktörlerinden biri hâline gelmiştir.

Ancak burada önemli bir siyasi çelişki bulunmaktadır. Muhalefetin bazı sağ eğilimli liderleri Arap partileriyle ortak hükümet kurulmasına mesafeli yaklaşmaktadır. Dolayısıyla parlamentoda 67 sandalyelik bir değişim hükümeti matematiksel olarak mümkün olsa da siyasi uzlaşma kolay görünmemektedir.

Bu sonuç, Arap partilerinin yalnızca parlamentoda temsil edilen gruplar olmaktan çıkarak İsrail'in yönetim denkleminde belirleyici bir konuma yükseldiğini göstermektedir.

Hükümet Nasıl Kurulacak?

İsrail'in 120 üyeli parlamentosunda hükümet kurabilmek için en az 61 milletvekilinin desteği gerekmektedir. Seçim sonuçları üç temel ihtimali gündeme getirmektedir:

·         Ulusal birlik hükümeti: Netanyahu ile muhalefetin bazı aktörlerinin güvenlik ve yönetim öncelikleri etrafında uzlaşması.

·         Değişim hükümeti: Eisenkot liderliğindeki muhalefetin Arap partilerinin desteğiyle 67 sandalyeye ulaşması.

·         Erken seçim: Siyasi ve ideolojik anlaşmazlıkların aşılamaması durumunda ülkenin yeniden sandığa gitmesi.

Özellikle Netanyahu karşıtlığı etrafında birleşen muhalefetin ortak bir yönetim programı oluşturup oluşturamayacağı belirleyici olacaktır.

Ortadoğu ve Türkiye Açısından Ne Anlama Geliyor?

İsrail'deki siyasi değişimin etkileri ülke sınırlarını aşacaktır. Yeni hükümetin Gazze, Filistin, İran, Suriye ve ABD ile ilişkiler konusunda izleyeceği politikalar Ortadoğu'nun güvenlik dengelerini doğrudan etkileyebilir.

Ancak Netanyahu'nun seçimlerde güç kaybetmesi, İsrail'in Filistin politikasında kendiliğinden köklü bir değişim yaşanacağı anlamına gelmemektedir. Çünkü mevcut durum, İsrail siyasetinin farklı kesimlerinde de güçlü biçimde varlığını sürdürmektedir.

Türkiye açısından ise Gazze'deki insani durum, Filistin devletinin geleceği, Suriye'nin istikrarı ve Doğu Akdeniz'deki güvenlik dengeleri yakından takip edilmesi gereken temel konulardır.

Türkiye'nin bu süreçte uluslararası hukuk, insani değerler, bölgesel istikrar ve ulusal güvenlik çıkarları temelinde dengeli bir diplomasi yürütmesi önem taşımaktadır.

Sonuç ve Değerlendirme

İsrail'in 2026 seçimleri, siyasetin temel gerçeklerinden birini bir kez daha ortaya koymuştur: Sandıktan birinci çıkmak ile ülkeyi yönetebilecek çoğunluğu oluşturmak birbirinden farklıdır. Asıl Mesele İktidar Değil, Geleceğin Nasıl Şekilleneceğidir

Netanyahu'nun 53 sandalyede kalan bloku, önceki seçimlerdeki gücünü kaybetmiştir. Muhalefet ise Arap partilerinin desteğine ihtiyaç duymasına rağmen kendi içindeki ideolojik ayrılıkları aşmak zorundadır.

Bana göre bu seçimlerin en önemli sonucu, Netanyahu'nun siyasi geleceğinden daha geniş bir anlam taşımaktadır. İsrail, 7 Ekim sonrasında yalnızca güvenlik politikalarını değil, devlet yönetimini, toplumsal bütünlüğünü ve bölgedeki rolünü de yeniden değerlendirmek zorundadır.

Önümüzdeki dönemin asıl sınavı; savaşın sona erdirilmesi, kalıcı barışın tesis edilmesi, Filistin meselesine adil ve sürdürülebilir bir çözüm bulunması ve bölgesel istikrarın sağlanması olacaktır.

Çünkü bir ülkenin gerçek başarısı yalnızca askerî gücüyle veya seçim sonuçlarıyla değil; vatandaşlarına güven verebilmesi, hukukun üstünlüğünü koruması ve gelecek nesillere barış içinde yaşayabilecekleri bir dünya bırakabilmesiyle ölçülür.

İsrail seçimlerinin en önemli mesajı da budur: Siyasi iktidarlar değişebilir; bu anlamda kalıcı barış ve güvenlik, ancak adalet, sorumluluk ile karşılıklı uzlaşma temelinde inşa edilebilir.

Saygılarımla.

Prof. Dr. Ayhan ERDEM
Gazi Üniversitesi Öğretim Üyesi
aerdem@gazeteankara.com.tr
Gazete Ankara DHP-Köşe Yazarı
“Türkiye’nin kalbi Ankara’nın sesi”