ANKARA – Gazete Ankara Dijital Haber Portalı / Politika (Özel Dosya) Haber- Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü’nün (OECD) yayımladığı “Anti-Corruption and Integrity Outlook 2026” kapsamında hazırlanan Türkiye ülke notu, kamu yönetimi, siyasi sistem, yargı ve kamu etiği alanlarında uluslararası standartlar açısından kapsamlı değerlendirmeler içeriyor. OECD’nin doğrudan Türkiye’ye ilişkin hazırladığı raporda; mevzuat altyapısı ile uygulama kapasitesi arasındaki farkın özellikle vurgulanması dikkat çekti.

Raporda Türkiye için; “şeffaflık”, “kamu bütünlüğü”, “çıkar çatışması yönetimi”, “siyasi finansmanın denetimi”, “kamu bilgisine erişim”, “yargı etiği” ve “disiplin sistemleri” gibi alanlarda hem güçlü hem de geliştirilmesi gereken yönler analiz edildi.

OECD: “Türkiye’de Güncel Stratejik Hedefler Bulunmuyor”

Raporda en dikkat çekici bölümlerden biri “Stratejik Çerçeve” başlığı oldu. OECD, Türkiye’nin 11. Kalkınma Planı’nın süresinin sona erdiğini ve veri toplama sürecinde kamu bütünlüğü ile yolsuzlukla mücadeleye ilişkin yeni merkezi stratejik hedeflerin bulunmadığını ifade etti. Raporda şu değerlendirme yer aldı:

“Türkiye’nin 11. Kalkınma Planı (2019-2023), Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’ne geçişten sonra merkezi yönetim düzeyinde kabul edilen ilk kalkınma planı oldu. Ancak plan artık yürürlükte değil ve bu rapor için veri toplama sürecinde başka bir güncel stratejik hedef bulunmuyordu.”

OECD verilerine göre Türkiye, “stratejik çerçeve” kategorisinde hem düzenleme hem uygulama bakımından yüzde 0 seviyesinde yer aldı. OECD ortalaması ise düzenlemelerde yüzde 38, uygulamada yüzde 32 olarak açıklandı.

Lobicilik Faaliyetleri İçin Merkezi Sistem Eksikliği

Raporda Türkiye’de lobicilik faaliyetlerine ilişkin özel bir yasal çerçeve bulunmadığı açık şekilde ifade edildi. OECD, bu alanda ne merkezi bir denetim kurumu ne de resmi bir lobicilik sicili bulunduğunu belirtti.

Rapordaki dikkat çekici ifadelerden biri şu oldu:

“Türkiye’de lobicilik faaliyetlerine ilişkin özel bir düzenleyici çerçeve bulunmamaktadır. Ayrıca lobicilik faaliyetlerinin şeffaflığını denetlemekle görevli herhangi bir kurum veya resmi bir lobicilik sicili de mevcut değildir.”

OECD’ye göre Türkiye’nin lobicilik düzenlemelerinde kriter karşılama oranı yüzde 20, uygulama oranı ise yüzde 0 düzeyinde bulunuyor. OECD ortalaması ise düzenlemede yüzde 43, uygulamada yüzde 38 seviyesinde.

Siyasi Finansman ve Seçim Kampanyaları

Siyasi finansman başlığında OECD, Türkiye’de anonim bağışların ve yabancı devlet katkılarının yasaklandığını; ancak seçim kampanyalarının finansal şeffaflığı konusunda önemli eksiklikler bulunduğunu ifade etti.

Raporda şu ifadeler yer aldı:

“Siyasi partiler ve/veya adaylar seçim kampanyaları sırasında mali durumlarını raporlama yükümlülüğüne sahip değildir. Aynı şekilde bu raporları kamuoyuna açıklama zorunlulukları da bulunmamaktadır.”

Ayrıca seçim kampanyaları için harcama tavanı bulunmadığı da belirtildi:

“Seçim kampanyası harcamaları için herhangi bir üst sınır veya adayların kişisel kampanyalarına yapılacak bireysel katkılar için belirlenmiş bir eşik bulunmamaktadır.”

Türkiye’nin siyasi finansman alanındaki uygulama oranı OECD verilerine göre yüzde 14 seviyesinde kaldı. OECD ortalaması ise yüzde 58 olarak kaydedildi.

Kamu Bilgisine Erişimde Açık Veri Eleştirisi

OECD raporunda Türkiye’nin bilgi edinme hakkına ilişkin yasal düzenlemelere sahip olduğu belirtilirken, açık veri ve kamusal şeffaflık alanında bazı önemli eksikliklerin sürdüğü vurgulandı.

Raporda özellikle şu ifadeler dikkat çekti:

“Türkiye, kamu ihaleleri ve tapu siciline ilişkin bilgileri yayımlamaktadır. Ancak bakanların gündemleri, resmi hükümet toplantılarının gündemleri, üst düzey kamu görevlilerinin mal varlığı ve çıkar beyanları ile işletme sicilleri yayımlanmamaktadır.”

Türkiye’nin kamu bilgisine erişim alanındaki uygulama oranı yüzde 42 olurken, OECD ortalaması yüzde 62 olarak açıklandı.

Yargı Etiği ve İhbarcı Koruma Mekanizmaları

OECD, Türkiye’de yargı bağımsızlığına ilişkin anayasal çerçevenin bulunduğunu kabul etmekle birlikte, ihbar mekanizmaları ve etik denetim altyapısının geliştirilmesi gerektiğini belirtti.

Raporda şu değerlendirme yer aldı:

“Yargı içerisinde ihbarcılar için iç bildirim kanalları oluşturan herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır.”resmi hükümet toplantılarının gündemleri, üst düzey kamu görevlilerinin mal varlığı ve çıkar beyanları ile işletme sicilleri yayımlanmamaktadır.”

Yine rapora göre, yargı personeline ihbar süreçlerine ilişkin gizlilik eğitimi verilmemesi önemli bir eksiklik olarak kaydedildi.

Kamu Disiplin Sisteminde Dijital Yönetim Eksikliği

OECD’nin dikkat çektiği bir diğer başlık kamu disiplin sistemi oldu. Türkiye’nin disiplin mevzuatının güçlü olduğu belirtilirken, uygulama ve veri yönetimi konusunda eksiklikler bulunduğu ifade edildi.

Raporda şu değerlendirme öne çıktı:

“Türkiye’de merkezi kamu kurumları disiplin soruşturmaları için elektronik vaka yönetim sistemi kullanmamakta; ayrıca disiplin yaptırımlarına ilişkin veriler erişilebilir veya açık veri formatında yayımlanmamaktadır.”

Bu başlıkta Türkiye’nin düzenleme puanı OECD ortalamasının üzerinde yer alırken, uygulama oranının yüzde 0 seviyesinde olması dikkat çekti.

Gazete Ankara DHP Analizi

“Mevzuat ile Uygulama Arasındaki Fark”

OECD’nin Türkiye ülke notu incelendiğinde en belirgin yapısal unsurun “mevzuat altyapısı ile uygulama kapasitesi arasındaki fark” olduğu görülüyor. Türkiye’nin birçok alanda hukuki ve kurumsal düzenlemelere sahip olduğu; ancak açık veri, şeffaflık, denetim, raporlama ve kamuoyuna hesap verebilirlik başlıklarında uygulama düzeyinin OECD ortalamalarının gerisinde kaldığı değerlendiriliyor.

Uzmanlara göre rapor, yalnızca teknik bir denetim metni değil; aynı zamanda kamu yönetimi reformu, dijital devlet kapasitesi, etik yönetişim ve kurumsal güven açısından önemli bir yol haritası niteliği taşıyor.

Özellikle;

• açık veri yönetimi,
• siyasi finansman şeffaflığı,
• lobicilik kayıt sistemi,
• kamu görevlileri için çıkar çatışması yönetimi,
• ihbarcı koruma mekanizmaları,
• dijital disiplin yönetim altyapısı

gibi başlıkların önümüzdeki dönemde daha yoğun tartışılması bekleniyor.

Haber Kaynağı: OECD – Anti-Corruption and Integrity Outlook 2026: Türkiye Country Note

Haber Editörü: Hasan Mutlu
İletişim: bilgi@gazeteankara.com.tr
Gazete Ankara WhatsApp Haber Hattı: +90 531 512 62 32