Ankara – GA Dijital Haber Portalı / Bilim ve Teknoloji Haberleri- Yapay zekânın insanlığın geleceği açısından taşıdığı riskler, teknoloji dünyasının sınırlarını aşarak küresel siyasetin, ekonominin ve sermaye piyasalarının ana tartışma başlıklarından biri hâline geldi.

Anthropic’te görev yapan 27 yaşındaki İngiliz matematikçi ve yapay zekâ araştırmacısı Jacob Coxon’ın istifasıyla başlayan tartışma; ABD Başkanı Donald Trump, Başkan Yardımcısı JD Vance, Anthropic Üst Yöneticisi Dario Amodei, OpenAI Üst Yöneticisi Sam Altman ve çok sayıda teknoloji yöneticisinin karşı karşıya geldiği uluslararası bir görüş ayrılığına dönüştü.

Tartışmaya Türkiye’den farklı bir bakış getiren Gazi Üniversitesi Teknoloji Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölüm Başkanı ve Gazete Ankara Dijital Haber Portalı Köşe Yazarı Prof. Dr. Osman Ayhan Erdem ise “Yapay Zekâ ve Korkunun Pazarlanması” başlıklı yazısında meselenin ekonomik ve iletişim boyutuna dikkati çekti.

Araştırmacının istifası tartışmayı büyüttü

Daha önce OpenAI’da, ardından Anthropic’te temel yapay zekâ modelleri üzerinde çalışan Jacob Coxon, sektörün gelişme yönünden duyduğu kaygıları gerekçe göstererek görevinden ayrıldı.

Coxon’ın istifasına ilişkin açıklamalarında, yapay zekâ geliştiren kişilerin bu teknolojinin “on yılın sonuna kadar hepimizi öldürebileceğine içtenlikle inandıklarını” söylemesi, uluslararası kamuoyunda geniş yankı buldu.

Coxon’ın çıkışı yalnızca bireysel bir istifa açıklaması olarak kalmadı. Yapay zekâ şirketlerinin bir taraftan insanlık için ağır risklerden söz ederken diğer taraftan daha güçlü sistemler geliştirmeyi sürdürmesi, sektörün etik tutarlılığına ilişkin soruları da beraberinde getirdi.

Anthropic’in yapay zekâ hizalama çalışmalarıyla öne çıkan yöneticilerinden Evan Hubinger da önümüzdeki 10 yıl içerisinde yapay zekânın insanlığın sonunu getirme ihtimalini yüzde 10’un üzerinde gördüğünü belirten isimler arasında yer aldı.

Bu oran, bilimsel olarak kanıtlanmış kesin bir sonuçtan ziyade Hubinger’ın kişisel risk değerlendirmesini yansıtıyor. Ancak açıklamanın Anthropic gibi dünyanın önde gelen yapay zekâ şirketlerinden bir yöneticiden gelmesi, tartışmanın etkisini büyütüyor.

Trump: “Yapay zekânın dünyayı ele geçireceği iddiası bir aldatmacadır”

Teknoloji yöneticilerinden gelen uyarılar, ABD Başkanı Donald Trump’ın sert tepkisiyle siyasi bir boyut kazandı.

Trump, 14 Eylül 2026’da sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada yapay zekânın dünyayı ele geçireceği ve insanlığı yok edeceği yönündeki iddiaları reddetti.

Trump’ın şu ifadeleri Reuters ve Associated Press tarafından ayrı ayrı aktarıldı:

“Yapay zekânın dünyayı ele geçirmesi, insanlığı yok etmesi ve diğer bütün kötü şeyler bir aldatmacadır.”

Trump, yapay zekâ için yeni ve kapsamlı güvenlik kuralları getirilmesi yönündeki çağrılara da karşı çıkarak şu değerlendirmeyi yaptı:

“Yapay zekânın ihtiyaç duyduğu tek kontrol veya güvenlik bariyeri güçlü ve akıllı, yüksek IQ’lu bir başkandır. ABD’de bu fazlasıyla bulunmaktadır.”

ABD Başkanı, yapay zekâ ve veri merkezlerinin gelişmesini engellemeye yönelik “hasta bir komplo” bulunduğunu öne sürerek bu tartışmadan en fazla Çin’in yararlanacağını savundu:

“Yapay zekâya ve veri merkezlerine karşı yürütülen hasta bir komplo var. Bundan memnun olan tek ülke Çin’dir.”

Trump ayrıca yapay zekâ sektöründe faaliyet gösteren şirketlerin kendi alanlarının ağır şekilde düzenlenmesini istemelerini sorguladı:

“İş dünyası tarihinde, güçlü biçimde uygulandığında kendilerini yok oluşa ve iflasa sürükleyecek düzenlemeleri isteyen sektör liderleri ne zaman görüldü?”

Trump’ın açıklamaları, yapay zekâ tartışmasının yalnızca güvenlik üzerinden değil, ABD ile Çin arasındaki teknolojik üstünlük yarışı çerçevesinde de ele alındığını gösterdi.

“Yapay zekâyı kazanan, geleceği kazanır”

Trump, gazetecilere yaptığı ayrı bir açıklamada yapay zekâyı “birçok şey için” kullandığını söyledi ancak hangi alanlarda yararlandığına ilişkin ayrıntı vermedi.

ABD’nin yapay zekâ yarışında önde olduğunu savunan Trump, bu teknolojinin zararından daha fazla fayda oluşturacağı görüşünü dile getirerek şu ifadeyi kullandı:

“Yapay zekâyı kim kazanırsa, kazanır. Biz de açık ara öndeyiz.”

ABD Başkanı ayrıca veri merkezlerini gelecek dönemin temel ekonomik kaynaklarından biri olarak nitelendirdi ve bunların “önümüzdeki 20-25 yılın petrolü” olacağını söyledi.

Bu yaklaşım, yapay zekânın Washington yönetimi tarafından yalnızca teknolojik bir gelişme olarak değil; ekonomik büyüme, ulusal güvenlik ve küresel güç mücadelesinin stratejik unsuru olarak görüldüğünü ortaya koydu.

JD Vance şirketlerin düzenleme çağrısını sorguladı

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance de büyük yapay zekâ şirketlerinin devletten daha fazla düzenleme talep etmesine şüpheyle yaklaştı.

Vance, teknoloji şirketlerinin kendi faaliyet alanlarının sınırlandırılmasını istemesini şu sözlerle değerlendirdi:

“Çok sayıda ileri yapay zekâ şirketinin hükûmete gelip kendilerini düzenlemesi için âdeta yalvarması bana biraz tuhaf geliyor.”

Vance’in açıklaması, Prof. Dr. Osman Ayhan Erdem’in Gazete Ankara’daki köşe yazısında gündeme getirdiği ekonomik sorgulamayla belirli ölçüde örtüştü.

Her iki yaklaşım da büyük teknoloji şirketlerinin düzenleme çağrılarının yalnızca güvenlik amacı taşıyıp taşımadığının ve ağır düzenlemelerin piyasaya yeni girecek küçük şirketleri etkileyip etkilemeyeceğinin sorgulanması gerektiğine işaret ediyor.

Trump’ın teknoloji danışmanından “korku pazarlaması” çıkışı

Trump’ın teknoloji danışma kurulunun eş başkanlığını yapan yatırımcı David Sacks da 16 Eylül’de Washington’da düzenlenen bir etkinliğe video bağlantısıyla katılarak yapay zekâ konusundaki kamuoyu endişelerinin medya ve bazı savunuculuk kampanyaları tarafından büyütüldüğünü savundu.

Sacks, şu ifadeyi kullandı:

“Bu yöntemi, bu korku yayma yöntemini tekrar tekrar gördük.”

Sacks, yapay zekâ şirketlerinin geliştirdikleri ürünlerin güvenliğinden sorumlu tutulması ve zarar ortaya çıkması durumunda hukuki sorumluluk taşımaları gerektiğini söyledi. Ancak bunun için yeni ve geniş kapsamlı bir federal düzenleme yapılmasına ihtiyaç bulunmadığını savundu.

Trump ve Sacks’ın açıklamaları, ABD yönetiminin yapay zekâ risklerini yeni düzenlemelerden çok mevcut hukuk kuralları, ürün sorumluluğu ve siyasi denetim üzerinden ele almak istediğini gösteriyor.

Anthropic CEO’su internetin kontrolü konusunda uyardı

Tartışmanın karşı tarafında yer alan Anthropic Üst Yöneticisi Dario Amodei ise yapay zekâ sistemlerinin gelişme hızının güvenlik çalışmalarını geride bıraktığını savundu.

Amodei, ileri yapay zekâ modellerinin bağımsız denetimden geçirilmesini ve şirketlerin geliştirme hızının güvenlik önlemleriyle uyumlu hâle getirilmesini istedi.

Yapay zekâ sistemlerinin yeni yapay zekâ modellerinin geliştirilmesine katkı sağlayabilecek düzeye ulaşmasına dikkati çeken Amodei, şu uyarıda bulundu:

“Yapay zekâ kapasitesindeki hızlanan gelişme nedeniyle, 6 ila 12 ay içerisinde böyle bir sistem topluluğunun internetin tamamını ele geçirebilecek duruma gelmesinden endişe ediyorum.”

Amodei, gerekli güvenlik önlemlerinin alınmaması hâlinde ekonomik zararın yüz milyarlarca dolara ulaşabileceğini ileri sürdü.

OpenAI Üst Yöneticisi Sam Altman ve xAI’ın sahibi Elon Musk’ın da gelişmiş yapay zekâ sistemlerinin güvenliği konusunda daha güçlü önlemler alınması yönündeki çağrılara destek verdiği bildirildi.

Prof. Dr. Erdem tartışmaya farklı bir pencere açtı

Gazi Üniversitesi Teknoloji Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölüm Başkanı ve Gazete Ankara Dijital Haber Portalı Köşe Yazarı Prof. Dr. Osman Ayhan Erdem, 14 Eylül 2026’da yayımlanan “Yapay Zekâ ve Korkunun Pazarlanması” başlıklı yazısıyla tartışmayı teknik risklerin ötesine taşıdı.

Prof. Dr. Erdem, yapay zekâ şirketlerinin varoluşsal tehlike açıklamalarının yatırımcılar ve sermaye piyasaları üzerindeki etkisinin de incelenmesi gerektiğini belirterek şu değerlendirmeyi yaptı:

“Yapay zekâ devleri ‘Biz insanlığı yok edebilecek bir güç inşa ediyoruz’ dediklerinde, aslında kamuoyuna değil, yatırımcılara sesleniyorlar. Bu söylem bir uyarı değil, devasa bir güç gösterisidir.”

Erdem’e göre bir teknolojinin insanlık için büyük tehdit oluşturabilecek kadar güçlü olduğunun sürekli vurgulanması, o teknolojiyi geliştiren şirketlerin kapasitesine yönelik algıyı ve yatırımcı ilgisini artırabiliyor.

Prof. Dr. Erdem, Evan Hubinger’ın dile getirdiği yüzde 10’luk felaket ihtimalini de ekonomik psikoloji üzerinden değerlendirerek şu görüşü dile getirdi:

“Evan Hubinger’ın yüzde 10 felaket olasılığı vermesi, ahlaki bir itiraf değil; finans dünyasının en sevdiği duygu olan ‘kaçırma korkusunu’ tetikleme hamlesidir.”

Bu değerlendirme, doğrulanmış bir piyasa manipülasyonu bulgusundan ziyade Prof. Dr. Erdem’in gelişmeleri ekonomi, iletişim ve yatırımcı davranışları üzerinden yorumlayan kişisel görüşünü oluşturuyor.

“Bizi düzenleyin” çağrısı rekabeti sınırlandırabilir mi?

Prof. Dr. Erdem’in gündeme getirdiği bir diğer önemli başlık, büyük şirketlerin daha ağır yapay zekâ düzenlemelerine verdiği destek oldu.

Erdem, OpenAI ve Anthropic gibi yüksek sermayeli şirketlerin kapsamlı hukuk, güvenlik, test ve raporlama maliyetlerini karşılayabileceğini; ancak küçük girişimlerin, bağımsız araştırmacıların ve açık kaynak projelerinin aynı yükümlülüklerin altında zorlanabileceğini belirtti.

Bu durum ekonomi ve rekabet literatüründe “regulatory capture” kavramıyla tartışılıyor. Kavram, düzenleyici yapıların zaman içerisinde denetlemekle yükümlü oldukları güçlü sektör aktörlerinin etkisi altına girmesi riskini ifade ediyor.

Ancak her düzenleme girişiminin doğrudan büyük şirketlerin çıkarlarına hizmet ettiği sonucuna varılması da mümkün değil. Yapay zekâ sistemlerinin siber güvenlik, biyolojik tehditler, kişisel veriler, insan hakları ve kritik altyapılar bakımından oluşturabileceği zararlar, belirli alanlarda etkili kamu denetimini gerekli kılıyor.

Asıl sorun, kuralların gerekliliğinden çok bu kuralların kimler tarafından, hangi bilimsel kanıtlara dayanılarak ve hangi ölçülülük ilkesiyle hazırlanacağı noktasında toplanıyor.

Yapay zekâ tartışması sermaye piyasalarına yansıdı

Yapay zekâ güvenliği konusundaki sert açıklamaların ardından teknoloji hisselerinde meydana gelen gerileme, tartışmanın ekonomik etkisini de ortaya koydu.

OpenAI ve Anthropic’in halka arz hazırlıkları, yapay zekâ şirketlerinin değerleme yarışını daha da önemli hâle getiriyor. Reuters’ın daha önce aktardığı bilgilere göre OpenAI’ın halka arzda 1 trilyon dolara kadar çıkabilecek bir değerleme hedeflediği, Anthropic’in de halka arz yönünde ilerlediği bildirildi.

Böylesine büyük finansal beklentilerin bulunduğu bir ortamda şirket yöneticilerinden gelen her güvenlik açıklaması; teknoloji hisselerini, yatırımcı kararlarını ve yapay zekâ sektörünün piyasa değerini etkileyebilecek bir gelişmeye dönüşüyor.

Bununla birlikte, şirket yöneticilerinin güvenlik uyarılarının bilinçli ve koordineli bir piyasa manipülasyonu olduğuna ilişkin kesinleşmiş herhangi bir yargı kararı veya kamuya açıklanmış somut delil bulunmuyor.

Bu nedenle “korkunun pazarlandığı” yönündeki değerlendirme önemli bir tartışma başlığı olmakla birlikte, haber açısından bir görüş ve sorgulama çerçevesinde ele alınmalı.

Risk gerçek, oranlar tartışmalı

Yapay zekânın insanlığı tamamen ortadan kaldıracağına ilişkin olasılık hesapları üzerinde bilimsel bir görüş birliği bulunmuyor. Yüzde 10 veya benzeri oranlar, standartlaştırılmış ölçümlere dayanan kesin bilimsel sonuçlar değil; uzmanların kendi varsayımlarıyla oluşturdukları risk tahminleri niteliği taşıyor.

Buna karşılık yapay zekânın bugünden gözlenebilen ve ölçülebilen riskleri bulunuyor.

Yanlış bilgi üretimi, kişisel verilerin izinsiz kullanılması, siber saldırıların güçlendirilmesi, algoritmik ayrımcılık, fikrî mülkiyet sorunları, iş gücü piyasasındaki dönüşüm ve ekonomik gücün sınırlı sayıdaki şirketin elinde toplanması bunların başında geliyor.

Bu nedenle tartışmanın yalnızca “Yapay zekâ insanlığı yok edecek mi?” sorusuna indirgenmesi, mevcut ve somut sorunların geri planda kalmasına neden olabilir.

Gazete Ankara’dan bilinçli tartışma çağrısı

Prof. Dr. Osman Ayhan Erdem’in yazısı, dünya genelinde çoğunlukla “felaket ihtimali” üzerinden yürütülen tartışmaya ekonomi, yatırım psikolojisi, iletişim yönetimi ve piyasa hâkimiyeti açısından farklı bir bakış kazandırdı.

Gazete Ankara, bu yaklaşımın yapay zekâ risklerini reddeden kesin bir hüküm olarak değil; teknoloji şirketlerinin açıklamaları ile ekonomik çıkarları arasındaki ilişkinin sorgulanmasına yönelik önemli bir düşünce katkısı olarak değerlendirilmesi gerektiği görüşünde.

Trump’ın “aldatmaca”, David Sacks’ın “korku yayma yöntemi”, JD Vance’in ise “şirketlerin kendilerini düzenletme isteği tuhaf” biçimindeki açıklamaları, Prof. Dr. Erdem’in 14 Eylül’de yayımladığı yazıda gündeme getirdiği soruların yalnızca akademik bir yorum olmadığını; küresel siyasetin merkezinde de tartışıldığını gösterdi.

Bununla birlikte Trump yönetiminin ekonomik ve jeopolitik rekabeti öne çıkaran yaklaşımı da tek başına yeterli bir güvenlik modeli sunmuyor. Güvenlik uyarılarını bütünüyle “aldatmaca” olarak görmek, yapay zekânın bugünden oluşturduğu somut tehlikelerin göz ardı edilmesi sonucunu doğurabilir.

Sonuç: Tartışmanın merkezinde güven, güç ve para var

Yapay zekâ meselesi artık yalnızca yazılım mühendislerinin veya teknoloji şirketlerinin çalışma alanı değil. Konu; devletlerin güvenlik politikalarını, küresel sermayeyi, çalışma hayatını, bilgi düzenini ve toplumların geleceğini doğrudan ilgilendiriyor.

Ortaya çıkan tablo, iki uç yaklaşımın da sorgulanması gerektiğini gösteriyor. Yapay zekânın kısa sürede bütün insanlığı ortadan kaldıracağını kesin bir gerçek gibi sunmak bilimsel ihtiyatla bağdaşmıyor. Buna karşılık bütün risk açıklamalarını şirketlerin pazarlama faaliyeti olarak görmek de mevcut tehlikeleri ortadan kaldırmıyor.

Okuyucunun önündeki temel soru bu nedenle yalnızca “Yapay zekâ ne kadar tehlikeli?” sorusu değildir.

Asıl sorular şunlardır:

Yapay zekâ riskini kim tanımlıyor? Olasılık oranlarını kim hesaplıyor? Düzenleme kurallarını kim hazırlıyor? Bu kurallar hangi şirketleri koruyor, hangilerini piyasanın dışında bırakıyor? Ve korkuyla büyüyen ekonomik değeri sonunda kim topluyor?

Prof. Dr. Osman Ayhan Erdem’in tartışmaya açtığı pencere tam da bu noktada önem kazanıyor: Yapay zekâ karşısında paniğe kapılmadan, fakat tehlikeyi de küçümsemeden; söylenen sözlerin arkasındaki bilimsel kanıtı, siyasi hedefi ve ekonomik hesabı birlikte değerlendirmek gerekiyor.

Haber Kategorisi

Ana kategori: Bilim ve Teknoloji
İkincil kategori: Ekonomi
Haber türü: Günün Haberi / Gündem

Haber Kaynakları

• Prof. Dr. Osman Ayhan Erdem, “Yapay Zekâ ve Korkunun Pazarlanması” – Gazete Ankara Dijital Haber Portalı
• Donald Trump’ın yapay zekâ açıklamaları, Reuters
• Donald Trump’ın açıklamalarının ikinci doğrulaması, Associated Press
• David Sacks’ın yapay zekâ değerlendirmesi, Reuters
• Prof. Dr. Osman Ayhan Erdem’in akademik görevi, Gazi Üniversitesi Teknoloji Fakültesi
• Genel amaçlı yapay zekâ düzenlemeleri, Avrupa Komisyonu
• Anthropic’in kurumsal güvenlik yaklaşımı, Anthropic