ANKARA – Gazete Ankara Dijital Haber Portalı Haber Merkezi / Kültür-Yaşam Haberleri- Ramazan ayı boyunca kurulan iftar sofraları yalnızca bir yemek daveti değil, aynı zamanda paylaşma, dayanışma ve gönül alma geleneğinin de en güçlü örneklerini barındırır. Osmanlı döneminde yaygın olan ve günümüzde büyük ölçüde unutulan “diş kirası” geleneği, Ramazan kültürünün zarif ve anlamlı uygulamalarından biri olarak yeniden gündeme geliyor.

İslam kültüründe hediyeleşmenin toplumsal ilişkileri güçlendiren önemli bir unsur olduğu bilinir. Peygamber Efendimiz’in “Birbirinize hediye verin, böylece birbirinizi seversiniz ve aranızdaki düşmanlık gider.” hadisi de bu anlayışın temelini oluşturur.

Osmanlı’dan Günümüze Ramazan Geleneği

Geçmişte iftar davetleri yalnızca aile ve yakın çevre ile sınırlı olmazdı. Konu komşu, akraba ve dostların yanı sıra yoksullar, yolcular ve ihtiyaç sahipleri de iftar sofralarına davet edilirdi. Özellikle büyük konaklarda kurulan sofralarda gelen herkes misafir kabul edilir ve büyük bir ikram kültürü yaşatılırdı.

İftar sonrasında ise ev sahibi, davete icabet eden misafirlerine “diş kirası” adı verilen hediyeler takdim ederdi. Bu uygulama, misafirlerin ev sahibine teşekkür etmesi değil; aksine ev sahibinin misafirlerine teşekkür etmesi anlamına gelirdi.

Ev sahibi adeta şu mesajı verirdi:

“Sizler soframı onurlandırdınız ve bana sevap kazandırdınız.”

Diş Kirası Nedir?

Diş kirası, iftar davetine katılan misafirlere verilen küçük hediyeleri ifade eder. Bu hediyeler kişinin maddi durumuna göre değişirdi. Osmanlı döneminde kadife keseler içerisine konulan çeşitli hediyeler misafirlere sunulurdu.

Bu hediyeler arasında şunlar bulunurdu:

• Altın veya akçe
• Tespih
• Mendil
• Çorap
• Küçük hatıra eşyaları

Bu uygulama, yalnızca bir hediye verme geleneği değil; misafire verilen değerin ve teşekkürün sembolik bir ifadesi olarak kabul edilirdi.

Ramazan Davulcularının Manilerinde Diş Kirası

Diş kirası geleneği halk kültüründe de yer bulmuştu. Ramazan davulcuları söyledikleri manilerde bu geleneği hatırlatırdı.

Davulcuların söylediği manilerden biri şöyleydi:

“Davetleri pek severiz
Bin teşekkür ederiz
Yemekler sevdi bizi
Diş kirası isteriz.”

Bu maniler, Ramazan’ın sadece ibadet ayı değil aynı zamanda paylaşma, dayanışma ve toplumsal birlik ayı olduğunu hatırlatan unsurlar arasında yer alırdı.

Ramazan Kültüründe Paylaşmanın Önemi

Ramazan ayı, İslam kültüründe yardımlaşma ve paylaşmanın en yoğun yaşandığı zaman dilimlerinden biridir. Kur’an-ı Kerim’de Zâriyât Suresi 56. ayette insanın yaratılış amacına şu ifadelerle dikkat çekilir:

“Ben cinleri ve insanları, başka değil, sırf bana kulluk etsinler diye yarattım.”

Bu anlayış çerçevesinde Ramazan ayında kurulan sofralar, sadece bir yemek değil; insanların kalplerini birbirine yaklaştıran bir ibadet ve sosyal dayanışma alanı olarak görülür.

Unutulan Gelenekler Yeniden Hatırlanıyor

Son yıllarda Ramazan kültürüne dair unutulan pek çok gelenek yeniden hatırlatılıyor. Diş kirası geleneği de bu kültürel mirasın önemli bir parçası olarak öne çıkıyor.

Toplumsal hafızada yer etmiş bu tür geleneklerin hatırlanması, Ramazan ayının manevi atmosferinin daha güçlü yaşanmasına katkı sağlıyor.

Haber Kaynağı:
Diyanet Haber – “Unutulan Bir Gelenek: Diş Kirası”

Haber Editörü: Dr. Oğuz Poyrazoğlu
İletişim: opoyrazoglu@gazeteankara.com.tr
Gazete Ankara WhatsApp Haber Hattı: +90 531 512 62 32

Dr. Oğuz POYRAZOĞLU

Gazete Ankara Dijital Haber Portalı RAMAZAN