Ankara – GA Dijital Haber Portalı Haber Merkezi / Politika Haberleri- Türkiye Büyük Millet Meclisinin yasama performansını yalnızca “kaç kanun çıkarıldı?” sorusuyla ölçmek, Mecliste oluşan siyasi tabloyu açıklamak için yeterli değil.

Asıl tablo; hangi düzenlemenin kaç milletvekilini Genel Kurula taşıdığı, kabul ve ret oylarının nasıl dağıldığı, Cumhur İttifakı'nın hangi düzenlemelerde kendi parlamenter ağırlığıyla hareket ettiği ve hangi kritik başlıklarda muhalefetten destek geldiği birlikte değerlendirildiğinde ortaya çıkıyor.

GA Dijital Haber Portalı, TBMM'nin resmî kanun kayıtları, Genel Kurul verileri ve kritik açık oylama sonuçlarını bu perspektifle inceledi.

Ortaya çıkan tablo dikkat çekici:

Meclis aritmetiği sabit değil. Kanunun siyasi ağırlığı değiştikçe milletvekillerinin katılımı, kabul-ret dengesi ve partiler arasındaki sınırlar da değişiyor.

28. Dönem 4. Yasama Yılı: Gündem çok geniş

TBMM'nin resmî Kanunlar Sorgu Sistemi, 28. Dönem 4. Yasama Yılı kapsamındaki kanun kayıtlarını Ekim 2025'ten Ağustos 2026'ya kadar aylık olarak yayımlıyor.

Bu dönemde bütçe ve kamu maliyesinden sosyal politikalara, yargıdan yükseköğretime, tarımdan güvenliğe, savunmadan enerjiye, uluslararası anlaşmalardan çocuk korumaya kadar çok geniş bir alanda yasama faaliyeti yürütüldü.

Dolayısıyla yasama yılının değerlendirilmesinde yalnızca toplam kanun sayısı değil, kanunların kapsamı ve siyasi kabul düzeyi de önem taşıyor.

Bütçe oylaması: Meclisin yüzde 94,8’i sandık başındaydı

2026 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi, milletvekili katılımının en yüksek seviyeye çıktığı kritik oylamalardan biri oldu.

TBMM'nin açıkladığı resmî sonuca göre 569 milletvekili oy kullandı.

Sonuç:

320 kabul

249 ret

Bu rakamlar 600 sandalyeli TBMM üzerinden hesaplandığında yaklaşık yüzde 94,8'lik katılım anlamına geliyor.

Kullanılan oylar içinde kabul oylarının oranı yaklaşık yüzde 56,2, ret oylarının oranı ise yüzde 43,8 olarak gerçekleşti.

Buradaki siyasi tablo belirgin: Bütçe, Mecliste yüksek katılım yaratırken iktidar ve muhalefet arasındaki ayrışmayı da görünür hâle getirdi.

2024 Yılı Merkezi Yönetim Kesin Hesap Kanunu Teklifi'nin son oylamasında da 563 milletvekili oy kullandı; 316 kabul ve 247 ret oyu çıktı.

Bu iki oylama birlikte değerlendirildiğinde bütçe sürecinin milletvekillerini Genel Kurula taşıyan en güçlü siyasi mobilizasyon alanlarından biri olduğu görülüyor.

İNFOGRAFİK 1 – HABER ARASI - TBMM’DE KRİTİK OYLAMALAR: KATILIM VE OY DENGESİ

Kaynak: Türkiye Büyük Millet Meclisi 

7595 sayılı Kanun: Alışılmış Meclis aritmetiğinin dışına çıkıldı

Yasama yılının siyasi bakımdan en dikkat çekici sonuçlarından biri 10 Ağustos 2026'da ortaya çıktı.

Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi, 5 Ağustos 2026 tarihinde TBMM Başkanlığına sunuldu. Teklif 2/3793 esas numarasıyla kayda girdi.

Beş gün sonra Genel Kurul gündemine gelen teklif, 28. Dönem 4. Yasama Yılının 125'inci Birleşiminde kabul edilerek 7595 sayılı Kanun hâline geldi.

Ancak oylamanın siyasi önemini kanun numarasından çok kabul oylarının büyüklüğü belirledi:

467 kabul oyu.

Bu rakam, düzenlemenin yalnızca Cumhur İttifakı'nın parlamenter desteğine dayanmadığını; farklı siyasi partilerden milletvekillerinin de kabul yönünde oy kullandığını gösterdi.

467 oyun anatomisi

Açıklanan ayrıntılı sonuçlara göre kabul oylarının önemli bölümü AK Parti ve MHP'den geldi.

AK Parti'den 268, MHP'den 44 kabul oyu kaydedildi.

İki partinin kabul oylarının toplamı:

312

Toplam kabul oyu:

467

Aradaki fark:

155

Dolayısıyla 467 kabul oyunun 155'i AK Parti ve MHP dışındaki milletvekillerinden geldi.

İşte 7595 sayılı Kanun'u yasama yılının diğer kritik oylamalarından ayıran temel siyasi gösterge burada ortaya çıkıyor.

Bütçede belirginleşen iktidar-muhalefet ayrımı, bu kanunda aynı sertlikte işlemedi.

Muhalefetin tamamı aynı yönde oy kullanmadı

Oylama sonuçları muhalefet partilerinin de tek blok hâlinde hareket etmediğini gösterdi.

Kabul oyları farklı siyasi partilere yayılırken 87 ret ve 7 çekimser oy kaydedildi. Ayrıca iki oy mükerrer olarak kayıtlara geçti.

Dolayısıyla 7595 sayılı Kanun'un siyasi fotoğrafını yalnızca “iktidar kabul etti, muhalefet karşı çıktı” şeklinde okumak mümkün değil.

Tam tersine bu oylama, bazı siyasi başlıkların mevcut ittifak ve muhalefet sınırlarını aşabildiğini gösteren önemli bir parlamento örneğine dönüştü.

İNFOGRAFİK 2 – HABER ARASI - 467 OYUN ANATOMİSİ - 7595 sayılı Kanun – Kabul oylarının siyasi dağılımı

Kaynak: TBMM Genel Kurul oylama kayıtları

Yasama trafiği yaz aylarında hızlandı

GA Araştırma & Analiz'in TBMM kanun kayıtları üzerinden yaptığı inceleme, özellikle 2026 yazında yasama trafiğinin yoğunlaştığını gösteriyor.

11 Haziran'da kabul edilen 7584 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, tarım ve arazi kullanımına ilişkin düzenlemeler getirdi.

Ardından uluslararası anlaşmalara ilişkin kanunlar, güvenlik ve personel düzenlemeleri geldi.

Temmuz ayında ise yasama faaliyetinin kapsamı daha da genişledi.

7589 sayılı Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, 16 Temmuz'da kabul edildi.

Yükseköğretim, kamu yönetimi ve farklı mevzuat alanlarını ilgilendiren düzenlemeler bunu izledi.

Ağustos ayında çocuk koruma ve farklı kanunlarda değişiklik yapan düzenlemelerin ardından yasama zinciri 7595 sayılı Kanun'a ulaştı.

Bu kronoloji, Meclisin yaz döneminde yalnızca nicelik bakımından değil, düzenleme alanlarının çeşitliliği bakımından da yoğun bir çalışma yürüttüğünü gösteriyor.

Kanunların sayısı kadar niteliği de önemli

TBMM yasama faaliyetlerini değerlendirirken bir başka ayrımın yapılması gerekiyor.

Her kabul edilen kanun aynı siyasi ağırlığa sahip değil.

Uluslararası anlaşmaların onaylanmasının uygun bulunmasına ilişkin kanunlarla milyonlarca vatandaşı doğrudan ilgilendiren bütçe, sosyal güvenlik, yargı veya temel siyasi süreçlere ilişkin düzenlemelerin parlamenter etkisi aynı değil.

Bu nedenle yalnızca “Meclis şu kadar kanun çıkardı” biçimindeki niceliksel değerlendirme eksik kalıyor.

Daha sağlıklı bir yasama performansı analizi için en az dört gösterge birlikte değerlendirilmeli:

Kanunlaşan teklif sayısı, milletvekili katılımı, kabul-ret dengesi ve oyların partiler arasındaki dağılımı.

Bütçe ile 7595 arasındaki fark ne anlatıyor?

İki kritik oylamanın yan yana konulması Meclis aritmetiğinin nasıl değiştiğini daha açık gösteriyor.

Bütçede:

320 kabul – 249 ret.

7595 sayılı Kanun'da:

467 kabul.

Bütçedeki sonuç, iktidar ve muhalefet arasındaki klasik parlamenter ayrışmanın güçlü bir örneğini oluşturuyor.

7595'te ise farklı siyasi partilerden gelen kabul oyları, klasik blokların ötesinde başka bir aritmetik meydana getiriyor.

Bu karşılaştırma bize önemli bir sonuç veriyor:

TBMM'deki siyasi çoğunluk ile TBMM'deki siyasi mutabakat aynı kavram değil.

Bir kanun parlamenter çoğunlukla kabul edilebilir; ancak çok daha yüksek ve farklı partilere yayılan oy desteği, düzenlemenin siyasi kabul alanının daha geniş olduğunu gösterebilir.

Bununla birlikte yüksek kabul oyunun, tek başına toplumsal mutabakatın ölçüsü olarak değerlendirilmesi de doğru olmaz. Parlamento oylaması milletvekillerinin tercihini gösterir; toplumun tamamının tutumunu doğrudan ölçmez.

GA ANALİZ | Meclis ne zaman daha fazla çalışıyor değil, ne zaman daha fazla katılıyor?

Verilerin ortaya çıkardığı en dikkat çekici araştırma sorusu burada bulunuyor.

TBMM'nin performansı yalnızca çalışma günü, birleşim veya kabul edilen kanun sayısıyla ölçülürse parlamentonun siyasi davranışı yeterince görünür olmaz.

Oysa katılım rakamları farklı bir tablo anlatıyor.

Siyasi maliyeti veya önemi yüksek bir karar gündeme geldiğinde milletvekillerinin Genel Kurula katılımı yükseliyor.

2026 bütçesinde 569 milletvekilinin oy kullanması bunun güçlü örneği.

7595 sayılı Kanun ise farklı bir gösterge sunuyor: Burada mesele yalnızca katılım değil, kabul oyunun siyasi partiler arasında yayılması.

Dolayısıyla TBMM'nin yasama davranışını anlamanın yolu, yalnızca “kaç kanun?” sorusundan değil;

“Hangi kanuna kim katıldı, kim destekledi, kim karşı çıktı ve siyasi bloklar hangi oylamada değişti?”

sorularından geçiyor.

Sonuç: Meclisin gerçek fotoğrafı oylama rakamlarında

TBMM'nin 28. Dönem 4. Yasama Yılı, farklı politika alanlarını kapsayan yoğun bir yasama gündemine sahne oldu.

Ancak GA Araştırma & Analiz'in incelediği verilerin ortaya koyduğu daha önemli sonuç, Meclis aritmetiğinin düzenlemeden düzenlemeye değişmesi.

Bütçe oylaması yüksek katılım altında belirgin bir iktidar-muhalefet ayrışması ortaya koyarken, 7595 sayılı Kanun farklı siyasi partilerden gelen destekle çok daha geniş bir kabul tabanı oluşturdu.

Bu nedenle yasama yılının siyasi bilançosu yalnızca kabul edilen kanunların toplamıyla açıklanamaz.

Meclisin gerçek siyasi fotoğrafı; katılım oranında, kabul-ret dengesinde ve milletvekillerinin parti sınırlarını aşan ya da bu sınırlar içinde kalan oy davranışlarında saklı.

GA Araştırma & Analiz'in ulaştığı temel sonuç da burada belirginleşiyor:

TBMM'de sayısal çoğunluk kalıcı olabilir; ancak her oylamanın siyasi çoğunluğu aynı değildir. Meclis aritmetiğini değiştiren, gündemdeki düzenlemenin niteliği ve siyasi partilerin o düzenleme karşısındaki pozisyonudur.

Ana Kaynaklar

Türkiye Büyük Millet Meclisi – Kanunlar Sorgu Sistemi
https://www.tbmm.gov.tr/Yasama/Kanunlar

Türkiye Büyük Millet Meclisi – 28. Dönem 4. Yasama Yılı Genel Kurul Tutanakları
https://www.tbmm.gov.tr/Tutanaklar/DoneminTutanakMetinleri?Donem=28&YasamaYili=4

Türkiye Büyük Millet Meclisi – 7595 Sayılı Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun
https://www.tbmm.gov.tr/Yasama/Kanun/3270cca3-ed00-434b-aa64-019fd1c2dd00

Türkiye Büyük Millet Meclisi – 7595 Sayılı Kanun Teklifi, Esas No: 2/3793
https://www.tbmm.gov.tr/Yasama/KanunTeklifi/3270cca3-ed00-434b-aa64-019fd1c2dd00

Türkiye Büyük Millet Meclisi – 2026 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi Genel Kurul Sonucu
https://tbmm.gov.tr/Haber/Detay?Id=313db8ea-bd65-46d4-b05b-019b42cefa6e