Ankara – GA Dijital Haber Portalı Haber Merkezi / Politika Haberleri- Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu, suça sürüklenen çocuklara yönelik ceza, infaz ve koruma sisteminde kapsamlı değişiklikler öngören Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi üzerindeki çalışmalarını sürdürdü.

Genel Kurul görüşmelerinde teklifin 6 maddesi daha kabul edildi. Kabul edilen düzenlemelerle aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüklerin ihlalinde uygulanacak cezalar artırılırken, çocuk hükümlülerin ceza infaz kurumlarındaki statüsü ve eğitimevlerine geçiş sistemi yeniden düzenleniyor. Ayrıca 15 yaşını doldurmamış çocuklara ilişkin soruşturmalarda sosyal inceleme yapılması ve çocukların kesici-delici aletlere erişiminin sınırlandırılması konusunda yeni hükümler getiriliyor.

Aile hukukundan doğan yükümlülüklerde cezalar artırılıyor

Türk Ceza Kanunu'nun “Aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlali” hükümlerinde yapılan değişiklik kapsamında, bakım, eğitim veya destek olma yükümlülüğünü yerine getirmeyen kişiler için şikâyet üzerine uygulanan 1 yıla kadar hapis cezasının, 3 aydan 2 yıla kadar hapis cezasına dönüştürülmesi öngörülüyor.

Hamile olduğunu bildiği eşini veya kendisinden hamile olduğunu bildiği birlikte yaşadığı kadını çaresiz durumda terk eden kişiye yönelik mevcut 3 aydan 1 yıla kadar hapis cezası da 6 aydan 2 yıla kadar artırılıyor.

Çocuklarının ahlak, güvenlik ve sağlığını ağır biçimde tehlikeye düşüren anne veya babalar için öngörülen hapis cezasının da mevcut 3 ay-1 yıl aralığından 1 yıldan 3 yıla kadar yükseltilmesi düzenleniyor.

15 yaşından küçük çocuklarda sosyal inceleme zorunluluğu

Ceza Muhakemesi Kanunu'nda kabul edilen düzenleme, 15 yaşını doldurmamış çocuklar hakkında sosyal inceleme yapılmaksızın hazırlanan iddianameler açısından yeni bir usul getiriyor.

Mahkeme, iddianame ve soruşturma evrakının kendisine verilmesinden itibaren 15 gün içinde belgeleri inceleyecek. Sosyal inceleme yapılmadan düzenlendiği belirlenen iddianamenin, eksik veya hatalı hususlar gösterilerek Cumhuriyet Başsavcılığına iadesine karar verilecek.

Çocuk hükümlülerde infaz sistemi değişiyor

Teklifin dikkat çeken düzenlemelerinden biri de çocuk hükümlülerin cezalarının infazına ilişkin sistemde yapılıyor.

Mevcut uygulamadaki cezaların doğrudan çocuk eğitimevlerinde infazına başlanması yaklaşımı yerine, çocuk hükümlülerin infazına çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında başlanması, iyi hâlli olduklarının belirlenmesinin ardından çocuk eğitimevlerine ayrılmaları öngörülüyor.

12-18 yaş grubundaki çocukların; cinsiyetleri, fiziki gelişimleri ve işledikleri suçların türleri de dikkate alınarak çocuk kapalı ceza infaz kurumlarının ayrı bölümlerinde barındırılması hükme bağlanıyor.

Eğitimevine geçiş en geç üç ayda bir değerlendirilecek

Çocuk hükümlülerin kapalı ceza infaz kurumundan çocuk eğitimevine geçişine idare ve gözlem kurulu karar verecek.

Değerlendirmeye psikolog, pedagog, çocuk gelişimcisi, sosyal çalışmacı, psikolojik danışman, rehberlik uzmanı veya öğretmen gibi uzmanlardan en az biri katılacak. Genel Kurulda kabul edilen AK Parti önergesiyle bu değerlendirme sürecine Türkiye Barolar Birliği Çocuk Hakları Komisyonunun görevlendireceği bir avukatın da katılması hükme bağlandı.

Değerlendirmeler en geç üç ayda bir yapılacak. Eğitimevine ayrılması uygun görülmeyen çocukların yeniden değerlendirilme süresi ise altı ayı geçemeyecek.

Kısa süreli cezalar doğrudan eğitimevinde infaz edilebilecek

Kasıtlı suçlardan toplam 3 yıl veya daha az, taksirli suçlardan ise toplam 5 yıl veya daha az hapis cezasına mahkûm edilen çocuk hükümlülerin cezalarının doğrudan çocuk eğitimevlerinde yerine getirilmesi öngörülüyor.

Genel Kurulda kabul edilen önergeyle, bu hükümde daha önce yer alan terör suçları ile örgüt kurma, yönetme, örgüte üye olma ve örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlara ilişkin istisna ifadesi de metinden çıkarıldı.

Firar eden, başka bir suç nedeniyle hakkında tutuklama kararı verilen veya kurum güvenliği açısından tehlike oluşturduğu değerlendirilen çocuk hükümlüler ise idare ve gözlem kurulunun kararıyla yeniden çocuk kapalı ceza infaz kurumuna gönderilebilecek.

Koşullu salıverilmede “1 gün 2 gün” uygulaması

Kabul edilen düzenlemeye göre, belirlenen ağır suçlar dışında, çocuk hükümlülerin 15 yaşını dolduruncaya kadar infaz kurumunda geçirdikleri her bir gün, koşullu salıverilme süresinin hesaplanmasında iki gün olarak dikkate alınacak.

Kasten öldürme, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti ile suç işlemek amacıyla örgüt kurma suçları bu düzenlemenin dışında tutuluyor.

Çocuklara bıçak ve kesici alet satışı yasaklanacak

Teklifle Kabahatler Kanunu'na “Amaç dışı bıçak taşıma” başlıklı yeni bir madde de ekleniyor.

6136 sayılı Kanun kapsamına girmeyen bıçaklar ile diğer kesici, delici veya bereleyici aletlerin yetkili ve ruhsatlandırılmış yerler dışında satılması ve sergilenmesi yasaklanacak.

Düzenlemeyle bu tür aletlerin 18 yaşından küçüklere satılması, çocuklar tarafından satın alınması veya taşınması da yasak kapsamına alınacak.

Teklifin yasama süreci devam ediyor

TBMM kayıtlarına göre teklif, 2/3771 esas numarasıyla 14 Temmuz 2026 tarihinde TBMM Başkanlığına sunuldu. Esas komisyon olan Adalet Komisyonu teklif üzerindeki raporunu 22 Temmuz'da tamamladı. Teklifin TBMM sistemindeki son durumu halen “Gündemde” olarak yer alıyor.

Teklifin ikinci bölümü üzerindeki görüşmelerin tamamlanmasının ardından TBMM Başkanvekili Pervin Buldan birleşime ara verdi. Aranın ardından komisyonun Genel Kuruldaki yerini almaması üzerine birleşim, 8 Ağustos 2026 Cumartesi günü saat 14.00'te yeniden toplanmak üzere kapatıldı.

Dolayısıyla kabul edilen hükümler, teklifin Genel Kuruldaki yasama sürecinin bir bölümünü oluşturuyor. Teklifin tamamının kabul edilerek kanunlaşabilmesi için Genel Kuruldaki görüşme ve oylama sürecinin tamamlanması gerekiyor.

Kaynak: Türkiye Büyük Millet Meclisi – Meclis Haberleri; TBMM 2/3771 esas numaralı Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi.