ANKARA – Gazete Ankara Dijital Haber Portalı Haber Merkezi / Ekonomi Haberleri- OECD, 2026 tarihli Smart Regulations, Strong Business: Enabling Growth and Societal Protection in a Fast-Changing World başlıklı raporunda, ülkelerin ekonomik büyümeyi desteklerken toplumsal korumayı zayıflatmadan daha sade, ölçülü, dijital ve öngörülebilir düzenleyici sistemler kurması gerektiğine dikkat çekti. Rapor, OECD’nin “Simplifying for Success – Başarı İçin Sadeleştirme” girişimi kapsamında hazırlanırken, Temmuz-Eylül 2025 döneminde OECD üyeleri, katılım sürecindeki ülkeler, Avrupa Birliği, hükümet temsilcileri ve iş dünyası kuruluşlarından elde edilen verilerden yararlandı.

Düzenleme yükü artık küresel rekabet meselesi

OECD’ye göre iyi tasarlanmış düzenlemeler; piyasa işleyişi, sağlık, güvenlik, tüketici koruması, çevre ve kamu güveni açısından vazgeçilmez bir araç olmayı sürdürüyor. Ancak rapor, zaman içinde biriken kural, izin, bildirim, denetim ve raporlama yüklerinin işletmeler açısından ciddi maliyetler oluşturduğunu; bunun da yatırım, yenilikçilik, rekabet gücü ve verimlilik üzerinde baskı yarattığını vurguluyor.

Raporda, ankete katılan hükümetlerin dörtte üçünün düzenleyici yüklerin azaltılmasını yüksek veya çok yüksek öncelik olarak gördüğü, yüzde 90’dan fazlasının ise 2022’den bu yana bu alanda sadeleştirme girişimleri başlattığı belirtiliyor. OECD, bu eğilimi yalnızca “daha az düzenleme” olarak değil, “daha akıllı, daha etkili ve daha uygulanabilir düzenleme” anlayışına geçiş olarak tanımlıyor.

İş dünyası: En büyük sorun düzenleyici uyum maliyeti

Rapora göre iş dünyası kuruluşları, düzenleyici gereklilikler ve uyum süreçlerini güncel ekonomik ortamda işletmelerin karşılaştığı en önemli sorunların başında görüyor. OECD anketinde iş dünyası temsilcilerinin önemli bir bölümü, düzenleyici ortamın rekabet gücü, yatırım iklimi ve inovasyon üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu ifade ediyor.

Rapor, düzenleyici yüklerin özellikle KOBİ’ler için daha ağır hissedildiğini ortaya koyuyor. Çünkü büyük şirketler uyum, hukuk, mali müşavirlik, raporlama ve iç denetim gibi alanlarda uzman ekipler kurabilirken, küçük ve orta ölçekli işletmeler aynı yükü daha sınırlı insan kaynağı ve finansal kapasiteyle karşılamak zorunda kalıyor.

Türkiye raporda nasıl yer alıyor?

Raporda Türkiye’ye ayrılmış bağımsız bir ülke başlığı veya özel Türkiye bölümü bulunmuyor. Ancak Türkiye, OECD’nin S4S anketlerinde hem hükümet yanıtları hem de iş dünyası kuruluşları yanıtları kapsamında değerlendirilen ülkeler arasında yer alıyor. Raporda ayrıca Almanya ve Türkiye için iki iş dünyası kuruluşundan yanıt alındığı; bu yanıtların ayrıştığı noktalarda ilgili verilerin toplulaştırılmış hesaplamaya dahil edilmediği belirtiliyor. Bu nedenle Türkiye’ye ilişkin bulgular, doğrudan ülke bazlı sonuç olarak değil, OECD genel eğilimleri içinde okunmalı.

Türkiye açısından raporun en dikkat çekici yönü; sanayi, KOBİ, yatırım, ruhsatlandırma, vergi idaresi, kamu alımları, yerel izin süreçleri ve dijital kamu hizmetleri gibi alanlarda düzenleyici sadeleşmenin ekonomik büyüme ve verimlilik için stratejik bir başlık haline gelmiş olmasıdır.

İnşaat, konut, kamu alımları ve vergi süreçleri öncelikli alanlar

OECD raporunda hükümetler ve iş dünyası kuruluşlarının üzerinde en fazla uzlaştığı sadeleştirme alanları arasında inşaat, konut, kamu yönetimi, kamu alımları, ruhsatlandırma ve vergilendirme süreçleri öne çıkıyor. Özellikle inşaat ve yapı izinleri, hem ulusal hem yerel düzeyde çok sayıda kurumun yetki alanına girdiği için yatırım süreçlerinde zaman, maliyet ve belirsizlik üretebiliyor.

OECD’ye göre inşaat ve konut alanındaki düzenleyici yükler yalnızca sektör firmalarını değil; konut arzı, altyapı yatırımları, enerji projeleri, kentsel dönüşüm, sanayi tesisleri ve bölgesel kalkınma politikalarını da doğrudan etkiliyor. Bu nedenle sadeleştirme, yalnızca bürokrasiyi azaltma politikası değil, aynı zamanda üretim, yatırım ve yaşam kalitesi politikası olarak ele alınıyor.

Raporlama ve belge yükü işletmelerin günlük işleyişini zorlaştırıyor

Raporda düzenleyici yüklerin çoğu zaman temel politika hedeflerinden değil, bu hedeflerin uygulanma biçiminden kaynaklandığı vurgulanıyor. İş dünyası kuruluşlarının önemli bir kısmı, en ağır yüklerin raporlama, kayıt tutma, belge hazırlama, izin başvurusu, denetim ve değişen mevzuatı takip etme süreçlerinden doğduğunu belirtiyor.

OECD’ye göre bu tablo, ülkelerin “daha az kural” yerine “daha iyi işleyen süreç” yaklaşımını benimsemesini gerektiriyor. Yani ruhsat, izin, denetim ve raporlama süreçlerinin risk temelli, dijital, veri odaklı, ölçülebilir ve öngörülebilir hale getirilmesi gerekiyor.

Dijitalleşme tek başına yeterli değil

Rapor, dijital araçların düzenleyici sadeleştirme için önemli fırsatlar sunduğunu ancak pek çok ülkede bu potansiyelin tam kullanılmadığını belirtiyor. OECD’ye göre dijitalleşme yalnızca mevcut karmaşık süreçlerin çevrimiçi ortama taşınması anlamına gelmemeli; süreçler baştan sadeleştirilmeli, veri paylaşımı güçlendirilmeli, kurumlar arası birlikte çalışabilirlik sağlanmalı ve işletmelerden aynı bilginin tekrar tekrar istenmesi önlenmeli.

Bu çerçevede “tek durak ofis”, “bir kez bildirim”, “risk esaslı denetim”, “veriyle izleme”, “önleyici düzenleme analizi” ve “sonradan etki değerlendirmesi” gibi araçlar, OECD’nin önerdiği yeni düzenleyici yönetişim yaklaşımının merkezinde yer alıyor.

OECD’den üç aşamalı yol haritası

OECD raporu, ülkeler için üç temel politika yönelimi öneriyor:

Birincisi, sadeleştirme çabalarının en çok etki üreteceği sektörlere yöneltilmesi. Bunun için işletmeler, kamu kurumları, tüketici temsilcileri, meslek kuruluşları ve sivil toplumdan düzenli geri bildirim alınması gerekiyor.

İkincisi, idari süreçlerin risk temelli, dijital ve veri odaklı biçimde yeniden tasarlanması. Özellikle izin, ruhsat, denetim, raporlama ve kayıt süreçlerinde gereksiz tekrarların azaltılması isteniyor.

Üçüncüsü, yeni düzenlemelerin daha başlangıç aşamasında etki analizi, paydaş katılımı, alternatif seçenek değerlendirmesi ve uygulama planı ile birlikte hazırlanması. Böylece ülkelerin “önce düzenle, sonra düzelt” anlayışından uzaklaşması hedefleniyor.

Türkiye için stratejik okuma: Sanayi, KOBİ ve yerel izin süreçleri öne çıkıyor

Türkiye açısından OECD raporu, özellikle sanayi üretimi, organize sanayi bölgeleri, KOBİ politikaları, yerel yönetim izinleri, yatırım teşvikleri, kamu alımları, vergi idaresi ve dijital devlet uygulamaları bakımından dikkatle izlenmesi gereken bir çerçeve sunuyor.

Türkiye’nin üretim, ihracat, teknoloji geliştirme ve yeşil dönüşüm hedefleri dikkate alındığında, düzenleyici sadeleştirme yalnızca kamu yönetimi reformu değil; sanayi politikası, yatırım ortamı, girişimcilik, istihdam ve bölgesel kalkınma açısından da kritik bir politika alanı olarak öne çıkıyor.

Bu nedenle rapor, Türkiye’de merkezi idare, yerel yönetimler, meslek kuruluşları, organize sanayi bölgeleri, ticaret ve sanayi odaları, KOBİ temsilcileri ve üniversiteler arasında daha sistematik bir “akıllı düzenleme ve sadeleştirme gündemi” oluşturulması gerektiğine işaret eden küresel bir referans belge niteliği taşıyor.

Kaynak:
Haber Kaynağı: OECD (2026), Smart Regulations, Strong Business: Enabling Growth and Societal Protection in a Fast-Changing World, OECD Publishing, Paris.

Haber Editörü: Hasan Mutlu
İletişim: bilgi@gazeteankara.com.tr
Gazete Ankara WhatsApp Haber Hattı: +90 531 512 62 32