Neden bu haberi şimdi yeniden gündeme getiriyoruz?

ANKARA- Gazete Ankara DHP Haber Merkezi- Bir politika belgesinin asıl değeri, yayımlandığı gün değil; sahada ürettiği ölçülebilir sonuçlar ve kurumlar arası eşgüdümü güçlendirebilmesidir. 2024’te yayımlanan Politika Belgesi tam da bu nedenle bugün yeniden okunmayı hak ediyor: Çünkü Bakanlığın son açıklamalarında mesleki eğitimin tercih oranının “yaklaşık %43” seviyesine geldiği belirtiliyor.
Bu veri, yalnızca bir oran değil; aynı zamanda aile algısı, okul yönlendirmesi, sektör iş birliği ve istihdam beklentisi gibi birçok değişkenin aynı anda hareket ettiğini gösteren bir eşik.

Politika Belgesi ne söylüyor?

Belge, mesleki ve teknik eğitimi ekonomik kalkınma ve toplumsal refah açısından stratejik bir alan olarak tanımlıyor; uygulamada ise hedefi “bütüncül bir ekosistem” kurmak: okul–iş dünyası–kamu–yerel yönetim–yükseköğretim–istihdam kurumları aynı dilde konuşsun, aynı veriyle izlesin, aynı hedeflere koşsun.

Belgenin uygulama mantığı üç güçlü eksene oturuyor:

1.     Erişimi büyütmek ve yönlendirmeyi güçlendirmek (ortaokuldan itibaren)

2.     Kaliteyi artırmak ve okulu “sürekli gelişen kurum” haline getirmek (öğretmen, atölye, yönetim kapasitesi)

3.     İstihdam ve üretimle bağ kurmak (İŞKUR, OSB/teknokent, veri ve mezun izleme)

Sahaya inecek somut hamleler: Belgeden öne çıkan 10 kritik adım

Aşağıdaki başlıklar, metnin “niyet beyanı” olmaktan çıkıp uygulanabilir politika seti olduğunu gösteren somut araçlarıdır:

1) 8. sınıfta “beceri ölçme bataryası” ve aileye yönlendirme

Belge, öğrencilerin meslek seçiminde teşvik edilmesi için 8. sınıfta beceri ölçme uygulaması ve sonuçlara göre ailelere rehberlik verilmesini açıkça öngörüyor.

2) 11. sınıftan itibaren “kariyer fuarları”: okul–sektör aynı masada

Mesleki ve teknik eğitim kurumları ile sektörün bir araya geleceği kariyer fuarları (TOBB, TESK ve ilgili meslek kuruluşlarıyla) planlanıyor.

3) Toplumsal algı ve farkındalık: kamu spotu, animasyon, ulusal yayınlar

Mesleğin itibarını güçlendirmeye dönük farkındalık çalışmaları; kısa film, animasyon ve kamu spotlarıyla destekleniyor.

4) Ulusal düzeyde öğrenci değişim programı

Mesleki ve kültürel etkileşimi artırmak üzere öğrenci değişim programları öngörülüyor.

5) Öğretmene yatırım: “sektörel mükemmeliyet merkezleri” ve sektör deneyimi

Öğretmenlerin sürekli mesleki gelişimi için sektörel mükemmeliyet merkezleri kurulması ve meslek kuruluşlarıyla protokoller üzerinden öğretmenin sektör deneyimi kazanması hedefleniyor.

6) İŞKUR entegrasyonu: yaz dönemi işbaşı eğitimi, sigorta ve destek mekanizmaları

Belge, öğrencilerin yaz tatillerinde işbaşı eğitim programlarından yararlanabilmesini; günlük gider ödemeleri ile iş kazası/meslek hastalığı ve GSS primlerinin karşılanması gibi düzenekleri hatırlatıyor.

7) OSB ve teknokentler için yeni iş birliği modeli + üniversite kapasitesi

Organize Sanayi Bölgeleri ve teknokentlerin nitelikli iş gücü ihtiyacında İŞKUR ile yeni model geliştirilmesi ve üniversitelerin kapasitesinin mesleki eğitime katkısının artırılması strateji olarak yer alıyor.

8) Mezun takibi için “birleşik veri tabanı”: MEB–YÖK–TÜİK–İŞKUR–SGK–MYK

Mezunların izlenmesi amacıyla birden fazla kurum verisinin birleştirileceği veri tabanı yaklaşımı, Türkiye’de uzun süredir tartışılan “mezun-istihdam uyumu” sorununun ölçülebilir zemine taşınması anlamına geliyor.

9) İl istihdam ve mesleki eğitim kurulları + bakanlıklar arası koordinasyon

Yerel düzeyde koordinasyonun güçlendirilmesi ve kurulların etkin çalışması için mekanizma kurulması hedefleniyor.

10) İzleme–değerlendirme: her yıl toplantı, sekretarya MTEGM

Belgenin uygulanabilirliği için her yıl ilgili kurumlarla değerlendirme toplantısı yapılacağı; sekretaryanın Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğünce yürütüleceği belirtiliyor.

“%43” ne anlatıyor: yalnız tercih artışı mı, yapısal dönüşüm mü?

Bakan Tekin’in “liseye yeni kayıt yaptıran öğrencilerin yaklaşık %43’ünün mesleki ve teknik eğitimi tercih ettiği” ifadesi, yalnızca talep artışı değil; mesleki eğitimin yeniden “rekabetçi seçenek” haline geldiğini düşündürüyor.

Buradaki kritik nokta şu: Politika Belgesi, mesleki eğitimi yalnız “okul türü” olarak değil, istihdamla konuşan bir öğrenme mimarisi olarak tasarlıyor. Ölçme (beceri bataryası), yönlendirme (rehberlik), piyasa temas noktaları (kariyer fuarı), öğretmen kapasitesi (mükemmeliyet merkezleri) ve veri (mezun izleme) aynı çerçevede bağlanıyor.

Paydaşlara kısa rehber: Kim neyi takip etmeli?

• Veliler ve öğrenciler: Ortaokul düzeyindeki yönlendirme/ölçme araçları, kariyer fuarları ve burs/teşvik mekanizmalarını izlemeli.
• Okul yöneticileri: Atölye-Lab kapasitesi, öğretmen gelişimi, sektör protokolleri ve mezun takibi altyapısını bir “kurumsal performans” alanı olarak ele almalı.
• Sektör ve meslek kuruluşları: Kariyer fuarları ve öğretmen sektör deneyimi gibi başlıklarda “iş birliği” değil, doğrudan insan kaynağı planlaması perspektifi kurmalı.
• Yerel yönetimler ve kalkınma aktörleri: İŞKUR iş birlikleri, il kurulları ve yerel iş gücü ihtiyaç haritalarıyla belgenin bölgesel etkisini güçlendirmeli.
• Üniversiteler / teknokentler: OSB–Teknokent–İŞKUR–MEB hattında geliştirilecek yeni modelin parçası olarak mesleki eğitime “uygulama, staj, modül ve teknoloji” katkısı sunmalı.

Gazete Ankara notu: Bu gündem neden stratejik?

Mesleki ve teknik eğitim, Türkiye’nin sanayi, hizmet ve teknoloji dönüşümünün “insan kaynağı omurgasıdır.” Politika Belgesi’nin güçlü yanı; tek bir kurumun hedef listesi olmaktan ziyade, çok aktörlü bir koordinasyon sözleşmesi gibi kurgulanmasıdır.
Bu nedenle, belgeyi yalnız eğitim gündemi olarak değil; istihdam, üretim, sosyal refah ve rekabetçilik başlıklarıyla birlikte okumak gerekir.

Haber Kaynağı: Mesleki ve Teknik Eğitim Politika Belgesi (MEB, 16.09.2024)

Haber Editörü: Dr. Oğuz Poyrazoğlu
İletişim: opoyrazoglu@gazeteankara.com.tr
Gazete Ankara WhatsApp Haber Hattı: +90 531 512 62 32

Dr. Oğuz POYRAZOĞLU

Gazete Ankara Dijital Haber Portalı EĞİTİM