ANKARA – Gazete Ankara Dijital Haber Portalı Haber Merkezi / Çevre Haberleri – Türkiye’de çevre politikalarının temel bileşenlerinden biri haline gelen Sıfır Atık Hareketi, yeni bir aşamaya geçiyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlıkları sürdürülen yeni yönetmelik ile çevre ve su kaynaklarına zarar veren tek kullanımlık plastik ürünlerin piyasaya arzına son verilmesi planlanıyor.

Hazırlanan düzenleme kapsamında plastik çatal, bıçak, kaşık, pipet, yemek çubuğu, tabak ve köpük gıda kapları gibi ürünlerin kullanımının kaldırılması hedeflenirken, yerine cam, porselen, ahşap ve karton gibi çevre dostu alternatiflerin yaygınlaştırılması öngörülüyor. Böylece hem plastik atıkların azaltılması hem de döngüsel ekonomi yaklaşımının güçlendirilmesi amaçlanıyor.

Tek kullanımlık plastiklere kapsamlı sınırlama geliyor

Bilimsel araştırmalara göre dünya genelinde üretilen plastiklerin yaklaşık yüzde 40’ını tek kullanımlık plastik ürünler oluşturuyor. Bu ürünlerin önemli bir bölümü yetersiz atık yönetimi nedeniyle doğaya karışıyor ve özellikle deniz ekosistemleri üzerinde ciddi çevresel baskı oluşturuyor.

Araştırmalar, denizlerdeki çöplerin yaklaşık yüzde 80’inin tek kullanımlık plastikler ve plastik içeren balıkçılık ekipmanlarından oluştuğunu ortaya koyuyor. Doğada yüzlerce yıl çözünmeden kalabilen plastik atıklar, hem canlı yaşamını hem de ekosistem dengesini tehdit ediyor.

Bu nedenle dünya genelinde hükümetler plastik kullanımını azaltmaya yönelik yeni politikalar geliştirirken, Avrupa Birliği de 2019 yılında kabul ettiği “Tek Kullanımlık Plastikler Direktifi” ile birçok plastik ürünün piyasaya sunulmasını ciddi biçimde sınırlamıştı. Türkiye de bu alanda AB mevzuatıyla uyumlu yeni düzenlemeler üzerinde çalışıyor.

Sıfır Atık'ta depozito sisteminden sonra yeni adım

Türkiye’de çevre politikalarının önemli projelerinden biri olan Sıfır Atık Hareketi, son yıllarda Depozito Yönetim Sistemi ile önemli bir aşama kaydetti. Plastik, cam ve alüminyum içecek ambalajlarının geri dönüşümünü artırmayı hedefleyen sistem, 81 ilde yaygınlaştırılarak geri dönüşüm oranlarının yükselmesine katkı sağladı.

Yeni düzenleme ise plastik atıkların oluşumunu doğrudan azaltmayı hedefliyor. Bakanlık tarafından yayımlanan 2025-2028 Ulusal Döngüsel Ekonomi Stratejisi ve Eylem Planı ile Tek Kullanımlık Plastikler, Deniz Çöpleri ve Mikroplastikler Yol Haritası doğrultusunda hazırlanan yönetmelik taslağı, çevresel etkilerin azaltılması açısından önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.

Hangi ürünler yasaklanacak?

Hazırlanan düzenleme kapsamında ilk aşamada şu ürünlerin piyasaya arzına son verilmesi planlanıyor:

• Plastik çatal, bıçak ve kaşık
• Plastik yemek çubukları
• Plastik tabaklar
• Genleştirilmiş polistirenden (EPS-köpük) gıda kapları
• Köpük içecek kapları ve bardaklar
• Plastik pipetler
• Plastik çubuklu kulak temizleme pamukları
• Plastik içecek karıştırıcıları

Bu ürünlerin yerine vatandaşların cam, porselen, metal, ahşap ve karton gibi çevre dostu alternatiflere yönlendirilmesi hedefleniyor.

Bazı ürünlerde kısıtlama ve işaretleme uygulanacak

Yeni yönetmelik kapsamında bazı ürünlerin tamamen yasaklanması yerine kısıtlama ve işaretleme yöntemleri de uygulanabilecek. Buna göre kısmen plastik içeren bazı ürünlerde tüketimi azaltmaya yönelik yeni düzenlemeler planlanıyor.

Bu kapsamda özellikle şu ürünler için sınırlayıcı tedbirler gündemde bulunuyor:

• Kısmen plastikten üretilmiş içecek bardakları
• Plastik içeren gıda kapları
• Kargo poşetleri
• Islak mendiller ve yüzey temizleme havluları

Bu ürünlerin üzerinde çevresel etkileri konusunda tüketiciyi bilgilendiren işaretlemelerin yer alması da planlanan uygulamalar arasında bulunuyor.

Karbon salımında büyük azalma hedefleniyor

Bakanlık tarafından hazırlanan taslak yönetmeliğin yürürlüğe girmesiyle birlikte çevresel etkilerin önemli ölçüde azalması bekleniyor. Yapılan hesaplamalara göre düzenleme sayesinde:

• Yıllık 1,5 milyon ton karbondioksite eş değer karbon salımı engellenecek
• Yıllık 1,5 milyar lira civarında atık yönetim maliyetinden tasarruf sağlanacak

Taslak düzenlemenin kısa süre içinde sektör temsilcileri ve ilgili sivil toplum kuruluşlarının görüşüne sunulması ve yıl içinde yürürlüğe girmesi planlanıyor.

Toplumun büyük bölümü plastik kısıtlamasını destekliyor

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ile yapılan araştırma, toplumun büyük bölümünün tek kullanımlık plastik ürünlerin azaltılması yönündeki politikaları desteklediğini ortaya koydu.

Araştırmaya göre:

• Vatandaşların yüzde 77,65’i tek kullanımlık plastiklerin daha az kullanılmasını destekliyor.
• Yüzde 72,52’si bu ürünlerin satın alınmasının azaltılmasını olumlu buluyor.
• Yüzde 76,40’ı bazı plastik ürünlerin kullanımının kısıtlanmasını faydalı görüyor.
• Yüzde 80,12’si plastik yerine tekrar kullanılabilir metal, porselen ve seramik ürünleri tercih edebileceğini belirtiyor.

Bu sonuçlar, Türkiye’de çevre bilincinin giderek güçlendiğini ve sürdürülebilir tüketim alışkanlıklarının toplumda karşılık bulduğunu gösteriyor.

Haber Kaynağı:
https://www.iha.com.tr/ – İhlas Haber Ajansı | Muhabir: Hasan Özkan

Haber Editörü: Hasan Mutlu
İletişim: bilgi@gazeteankara.com.tr
Gazete Ankara WhatsApp Haber Hattı: +90 531 512 62 32

Dr. Oğuz POYRAZOĞLU

Gazete Ankara Dijital Haber Portalı ÇEVRE VE DOĞA