Ankara – GA Dijital Haber Portalı / ASAYİŞ Haberleri- Ankara Batı Cumhuriyet Başsavcılığı, son dönemde artan dolandırıcılık olayları ve bu suçların yol açtığı mağduriyetlere karşı kapsamlı bir farkındalık çalışması başlattı. Adalet Bakanlığı öncülüğünde, Başsavcılık bünyesindeki Sahtecilik, Dolandırıcılık ve Bilişim Suçları Soruşturma Bürosu koordinasyonunda yürütülecek önleyici faaliyetlerin ana mesajı, “Hesabını kullandırma, suça ortak olma” olarak belirlendi.

Başsavcılığın kamuoyuna duyurduğu bilgilere göre suç örgütleri ve dolandırıcılık şebekeleri, gerçek faillerle suçtan elde edilen para arasındaki bağlantıyı gizlemek amacıyla üçüncü kişilere ait banka hesaplarını, GSM hatlarını ve dijital hesapları kullanıyor. Özellikle öğrenciler, iş arayan gençler ve ekonomik sıkıntı yaşayan vatandaşlar; “hesap kiralama”, “komisyon”, “tek seferlik ödeme”, “evden çalışma” veya “kolay kazanç” gibi teklifler üzerinden hedef alınıyor.

Vatandaşlardan kendi adlarına banka ya da kripto varlık hesabı açmaları, yeni bir GSM hattı edinmeleri veya mevcut hesaplarının kullanıcı adı, parola ve doğrulama bilgilerini paylaşmaları isteniyor. Bu hesaplar daha sonra dolandırıcılıktan elde edilen paranın aktarılması, yasa dışı bahis gelirlerinin dolaşıma sokulması, suç gelirinin kaynağının gizlenmesi veya başka mağdurlarla iletişim kurulması amacıyla kullanılabiliyor.

“Sadece hesabımı verdim” savunması her durumda koruma sağlamıyor

Başsavcılık, banka hesabını veya kişisel dijital bilgilerini başkasının kullanımına sunan kişilerin “Suç işleme kastım yoktu”, “Ne için kullanılacağını bilmiyordum” ya da “Bir şey olmayacağını düşündüm” şeklindeki beyanlarının tek başına hukuki sorumluluğu ortadan kaldırmayacağına dikkat çekti.

Bir hesap üzerinden şüpheli para transferi yapıldığında soruşturmanın ilk aşamasında hesap sahibinin kimliği, para hareketleri, kullanılan cihazlar, IP kayıtları, telefon bağlantıları ve işlemlerin gerçekleşme zamanı incelenebiliyor. Hesap sahibi, suçun asıl organizatörü olmasa bile soruşturma dosyasına şüpheli olarak dâhil olabiliyor; hesabına bloke konulması, dijital materyallerine el konulması ve mali hareketlerinin ayrıntılı biçimde araştırılması gündeme gelebiliyor.

Başsavcılığın bilgilendirmesinde, somut olayın özelliklerine göre hesap sahiplerinin dolandırıcılık ve suçtan kaynaklanan mal varlığı değerlerini aklama suçlamalarıyla karşı karşıya kalabileceği; 10 yıla kadar hapis ve adli para cezası istemiyle yargılanabilecekleri belirtildi.

Bununla birlikte ceza sorumluluğu her olayda otomatik olarak doğmuyor. Kişinin hesaba ilişkin bilgileri hangi şartlarda verdiği, para hareketlerini bilip bilmediği, işlem karşılığında menfaat sağlayıp sağlamadığı ve suçun işlenmesine nasıl katkıda bulunduğu, soruşturma ve yargılama makamlarınca somut deliller üzerinden ayrı ayrı değerlendiriliyor.

Hesap kiralama modeli nasıl işliyor?

Dolandırıcılık şebekeleri çoğunlukla üç aşamalı bir yöntem izliyor:

İlk aşamada öğrenci, işsiz veya ekonomik desteğe ihtiyaç duyan kişilere sosyal medya, mesajlaşma uygulamaları ve sahte iş ilanları üzerinden ulaşılıyor. “Hesabını birkaç saat kullanacağız”, “Sadece para giriş çıkışı olacak” ya da “Yasal yatırım şirketiyiz” şeklinde güven telkin eden ifadeler kullanılıyor.

İkinci aşamada banka veya kripto varlık hesabının giriş bilgileri, banka kartı, SIM kart, mobil bankacılık parolası ve tek kullanımlık doğrulama kodları alınıyor. Bazı olaylarda hesabın uzaktan kullanılabilmesi için kişinin telefonuna uygulama yükletildiği de görülüyor.

Son aşamada mağdurlardan elde edilen paralar bu hesaplara gönderiliyor ve kısa süre içerisinde başka hesaplara, kripto varlıklara veya nakit çekim kanallarına aktarılıyor. Böylece para trafiği gerçek faillerden uzaklaştırılmaya çalışılırken hesap sahibi adli ve mali kayıtların merkezinde kalıyor.

Burs, faizsiz kredi ve yüksek kazanç vaatlerine dikkat

Uyarıda yalnızca banka hesabı kiralama yöntemi üzerinde durulmadı. Sahte sosyal medya hesapları ve internet siteleri aracılığıyla yayımlanan burs, faizsiz kredi, kripto para yatırımı, yüksek kazanç, sosyal yardım ve evden çalışma ilanlarının da kişisel veri toplamak için kullanılabildiği bildirildi.

Bu içerikler üzerinden vatandaşlardan şu bilgiler talep edilebiliyor:

• T.C. kimlik kartı veya ehliyet görüntüsü,
• Vesikalık fotoğraf veya yüz görüntüsü,
• Banka ve kredi kartı bilgileri,
• Mobil bankacılık kullanıcı adı ve parolası,
• GSM hattı ve SIM kart bilgileri,
• e-Devlet şifresi,
• Elektronik posta ve sosyal medya hesaplarının giriş bilgileri,
• SMS ile gönderilen tek kullanımlık doğrulama kodları.

Resmî e-Devlet Kapısı güvenlik bilgilendirmesinde de e-Devlet şifresinin kişiye özel olduğu, kredi başvurusu veya işe giriş gibi gerekçelerle şifre isteyen kişilere kesinlikle verilmemesi gerektiği belirtiliyor. e-Devlet çalışanları dâhil hiç kimsenin vatandaşlardan telefon veya elektronik posta yoluyla şifre istemeyeceği özellikle vurgulanıyor.

GA Hukuk ve Bilişim Güvenliği Değerlendirmesi

Hesap kullandırma vakalarının en önemli özelliği, ilk bakışta basit bir “hesap paylaşımı” gibi görünmesine rağmen birden fazla suç ve güvenlik alanına temas etmesidir. Banka hesabının mülkiyeti kişide kalırken kullanım denetiminin üçüncü kişilere bırakılması, hesap sahibinin işlem trafiği üzerindeki kontrolünü ortadan kaldırmaktadır.

Ceza hukuku bakımından belirleyici olan yalnızca hesabın kimin adına kayıtlı olduğu değildir. Kişinin bilerek hareket edip etmediği, olağan dışı para hareketlerini görmesine rağmen kullanıma izin vermeye devam edip etmediği, komisyon alıp almadığı ve suçun gerçekleşmesine yaptığı katkı birlikte değerlendirilir. Buna karşılık “hesabımı kısa süreli verdim” veya “yalnızca kartımı teslim ettim” şeklindeki açıklamalar, soruşturma yapılmasını tek başına engellemez.

Bankacılık güvenliği açısından ise banka kartı, mobil bankacılık şifresi ve SMS doğrulama kodu birbirinden bağımsız bilgiler değildir. Bu unsurların birlikte paylaşılması, kişinin hesabı üzerindeki fiilî kontrolün tamamını karşı tarafa bırakması anlamına gelir.

Kişisel veri güvenliği yönünden bakıldığında kimlik belgesi, telefon numarası, yüz görüntüsü ve şifrelerin paylaşılması yalnızca mevcut hesabı değil, kişinin adına gelecekte açılabilecek hesapları ve yapılabilecek işlemleri de risk altına sokabilir.

Hesabını kullandıran kişi hangi sonuçlarla karşılaşabilir?

Başsavcılığın açıklamasına göre soruşturma ve yargılama sürecinde şu sonuçlar gündeme gelebiliyor:

• Banka ve kripto varlık hesaplarına bloke konulması,
• Şüpheli para hareketlerinin incelenmesi,
• Telefon ve diğer dijital materyallere el konulması,
• Dolandırıcılık veya suç gelirlerinin aklanması iddiasıyla soruşturma,
• Hapis ve adli para cezası talebi,
• Adli sicil ve arşiv kayıtları bakımından sonuç doğması,
• Kamu ve özel sektörde işe giriş süreçlerinde güçlük yaşanması,
• Dolandırılan kişilerin zararlarına ilişkin hukuki taleplerle karşılaşılması.

Her dosyanın kendi delilleri içinde değerlendirilmesi gerektiği için ceza miktarı ve hukuki sonuçlar kişiden kişiye değişebilir. Ancak hesabın suçta kullanılması, hesap sahibini uzun sürebilecek bir soruşturma ve yargılama süreciyle karşı karşıya bırakabilir.

Hesabını daha önce kullandıranlar ne yapmalı?

Banka hesabı, GSM hattı veya dijital hesap bilgilerini daha önce üçüncü bir kişiyle paylaşanların vakit kaybetmeden önlem alması gerekiyor:

1. İlgili banka veya finans kuruluşuyla iletişime geçilerek hesap erişimi durdurulmalı, parola ve güvenlik bilgileri değiştirilmelidir.
2. GSM operatöründen kişi adına kayıtlı hatlar kontrol edilmeli; bilgisi dışında açılmış bir hat varsa itiraz süreci başlatılmalıdır.
3. e-Devlet, elektronik posta ve sosyal medya parolaları güvenli bir cihazdan yenilenmeli, mümkün olan bütün hesaplarda iki aşamalı doğrulama etkinleştirilmelidir.
4. Şüpheli para transferlerinin dekontları, yazışmalar, telefon numaraları, kullanıcı adları ve ilan görüntüleri silinmeden saklanmalıdır.
5. Durum 112 Acil Çağrı Merkezi’ne bildirilmeli veya doğrudan Cumhuriyet Başsavcılığına ya da kolluk birimlerine başvurulmalıdır.
6. Somut olayın hukuki sonuçları bakımından bir avukattan destek alınmalıdır.

Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun tüketicilere yönelik başvuru ve bilgilendirme kanallarına BTK Tüketici sayfasından ulaşılabiliyor.

Temel kural: Hesap da şifre de kişiye özeldir

Ankara Batı Cumhuriyet Başsavcılığı, banka hesaplarının yanı sıra IBAN, e-Devlet, GSM hattı, sosyal medya, elektronik posta ve kripto varlık hesaplarının da başkasına kullandırılmaması gerektiğini vurguladı. Kısa süreli veya tek işlem için verilen erişim izni de suçta kullanılma riskini ortadan kaldırmıyor.

Başsavcılığın uyarısı açık: Küçük bir ödeme veya kolay gelir beklentisiyle kişisel hesapların başkasına teslim edilmesi, vatandaşları dolandırıcılık zincirinin görünür halkası hâline getirebilir. Suçun gerçek organizatörleri uzakta kalırken banka kayıtlarında, GSM aboneliğinde ve dijital izlerde hesap sahibinin adı yer alabilir.

Kaynak: Ankara Batı Cumhuriyet Başsavcılığı – “Hesabını Kullandırma, Suça Ortak Olma”