Ankara – GA Dijital Haber Merkezi / Gündem Haberleri- Kamuoyunda “12. Yargı Paketi” olarak bilinen Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda kabul edilerek yasalaştı.

Düzenlemeyle icra ve iflas işlemlerinin etkinleştirilmesi, yargılamaların hızlandırılması, istinaf ve temyiz sisteminin yeniden yapılandırılması, Anayasa Mahkemesinin iptal kararlarından doğan hukuki boşlukların giderilmesi ve teknoloji ile finans sistemlerinin kullanıldığı yeni suç yöntemlerine karşı ceza adaletinin güçlendirilmesi amaçlanıyor.

Miras kalan taşınmazlarda ilk artırma mirasçılar arasında

İcra ve İflas Kanunu’nda yapılan değişikliğe göre, maliklerin tamamının taşınmazı miras yoluyla edindiği ve mirasçılar dışında üçüncü kişilerin mülkiyet hakkının bulunmadığı durumlarda, ortaklığın satış yoluyla giderilmesine ilişkin ilk açık artırma yalnızca malik olan mirasçılar arasında yapılacak.

Bir defaya mahsus uygulanacak ilk artırmada teklifin taşınmazın tahminî değerinin yüzde 100’ünü geçmesi gerekecek. Satışın gerçekleşmemesi halinde ikinci artırma genel hükümlere göre yapılacak ve tahminî değerin yüzde 50’si esas alınacak.

Elektronik satışlarda en yüksek teklifi vermesine rağmen ihale bedelini süresinde yatırmayan kişinin teminatı iade edilmeyecek. Bu kişiye ayrıca teklif ettiği bedelin yüzde 5’i oranında idari para cezası uygulanacak.

Noterlik işlemlerinde elektronik dönem

Noterlik evrakı ve defterlerinin mahkemeler, sulh ceza hâkimlikleri, cumhuriyet başsavcılıkları ve yetkili resmî makamlar tarafından incelenmesine ilişkin usuller yeniden düzenlendi.

Onaylı belge örnekleri, güvenli elektronik imzayla imzalanarak ilgili mercilere elektronik ortamda gönderilebilecek. Elektronik gönderimin mümkün olmadığı hallerde onaylı fiziki örnek kullanılacak. Bu işlemler için belirlenen posta ve yol masrafları dışında harç, vergi veya değerli kâğıt bedeli alınmayacak.

Tek hâkimle görülecek davaların kapsamı genişledi

Konusu 486 bin lirayı aşmayan belirli iptal, tam yargı ve vergi davaları tek hâkim tarafından karara bağlanabilecek.

Öğrencilerin sınıf geçme, not tespiti, yurt, kredi ve burs işlemleri ile kamu görevlilerinin geçici görevlendirme, yolluk, lojman, izin ve uyarma cezalarına karşı açtıkları bazı davalar da bu kapsama alındı.

Öğrenciler hakkında uzaklaştırma veya ilişik kesme sonucunu doğuran disiplin cezaları ise tek hâkim kapsamının dışında bırakıldı.

Danıştaydaki daire sayısının 10’a düşürülmesine yönelik geçiş süresi de dört yıl uzatılarak 23 Temmuz 2030’a kadar devam ettirildi.

İstinaf ve temyizde yeni kurallar

Bölge idare mahkemeleri, ilk derece mahkemesinin karar sonucunu hukuka uygun bulmasına rağmen gerekçeyi hatalı veya eksik görürse gerekçeyi değiştirerek istinaf başvurusunu reddedebilecek.

Görevsiz veya yetkisiz mahkemenin karar vermesi, gerekli duruşmanın yapılmaması, keşif veya bilirkişi incelemesinin gerçekleştirilmemesi ve talepler hakkında eksik hüküm kurulması gibi durumlarda karar kaldırılarak dosya ilk derece mahkemesine gönderilebilecek.

Tek hâkim tarafından görülen bazı idari ve vergi davalarında ise bölge idare mahkemesinin yeniden karar vermesi halinde dahi temyiz yoluna başvurulamayacak.

“IBAN kiralama” fiillerinde kusur ayrımı

Türk Ceza Kanunu’nun nitelikli dolandırıcılığı düzenleyen maddesine yeni bir hüküm eklendi.

Dolandırıcılık suçuna katılımın yalnızca kişinin kendisine veya başkasına ait banka hesabını, kredi kartını, ödeme aracını ya da kripto varlık hesabının kullanılmasını sağlayan bilgileri başkasına vermesiyle sınırlı kalması halinde verilecek ceza yarı oranında indirilecek.

Düzenlemeyle kamuoyunda “IBAN kiralama” olarak bilinen olaylarda, suçu planlayan kişiler ile banka veya ödeme hesabını maddi menfaat karşılığında kullandıranların kusur düzeyleri arasında ayrım yapılması hedefleniyor.

HAGB kararlarına karşı istinaf yolu

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması(HAGB) sistemi, Anayasa Mahkemesinin iptal kararı doğrultusunda yeniden düzenlendi.

İki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezasına hükmedilen sanık hakkında belirlenen koşulların bulunması halinde HAGB kararı verilebilecek. Bunun için sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmaması, yeniden suç işlemeyeceği yönünde kanaat oluşması ve mağdurun ya da kamunun zararının giderilmesi gerekecek.

HAGB kararı verilen kişi beş yıl denetim altında tutulacak. Yeni düzenlemeyle bu kararlara karşı istinaf yoluna başvurulabilecek. Bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay tarafından ilk derece mahkemesi sıfatıyla verilen HAGB kararları ise temyiz edilebilecek.

HAGB hükümleri; işkence, eziyet ve kamu görevlilerinin görevleri nedeniyle işledikleri kötü muamele niteliğindeki suçlarda uygulanmayacak.

Kanuni faiz TCMB reeskont oranına bağlandı

Sözleşmede faiz oranının belirlenmediği durumlarda uygulanacak kanuni faiz, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde 80’i üzerinden hesaplanacak.

Reeskont oranının yıl ortasında en az 5 puan değişmesi halinde, yılın ikinci yarısında 30 Haziran tarihinde belirlenen oranın yüzde 80’i geçerli olacak.

Çalışma gücü kaybı ve destekten yoksun kalma tazminatlarında uygulanacak faiz başlangıçları da yeniden belirlendi.

Duruşmalar arasında en fazla üç ay

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’ndaki “belirsiz alacak davası” hükmü yürürlükten kaldırıldı. Alacağın yalnızca bir kısmının dava edildiği durumlarda talep miktarı, tahkikat sona erinceye kadar aynı davada bir defaya mahsus artırılabilecek.

Yargılamaların uzamasını önlemek amacıyla duruşmalar arasındaki sürenin üç aydan fazla olamayacağı hükme bağlandı. Bilirkişi incelemesi veya istinabe işlemleri gibi zorunlu hallerde hâkim, gerekçesini belirterek daha uzun bir süre belirleyebilecek.

Tekliften iki düzenleme çıkarıldı

Genel Kurulda kabul edilen önergeler doğrultusunda, para alacakları ile vekâlet ücreti ve yargılama giderlerine ilişkin ilamlar hakkında İcra ve İflas Kanunu’na eklenmesi planlanan hüküm tekliften çıkarıldı.

Bilgisayarlarda, bilgisayar programlarında ve kütüklerinde arama, kopyalama ve el koyma işlemlerine ilişkin Ceza Muhakemesi Kanunu değişikliği de kanun metnine alınmadı.

Kanunda devam eden davalar, icra satışları, temyiz başvuruları, tazminat hesaplamaları ve dolandırıcılık dosyaları bakımından ayrıntılı geçiş hükümleri düzenlendi. Hükümlerin uygulanması, ilgili maddelerde belirlenen yürürlük tarihleri ve Resmî Gazete’deki yayım süreci doğrultusunda başlayacak.

Haber Kaynağı: Türkiye Büyük Millet Meclisi – “12. Yargı Paketi, TBMM Genel Kurulunda Kabul Edildi” başlıklı bilgi notu.