Ankara – GA Dijital Haber Portalı / Ekonomi Haberleri- Türkiye Esnaf ve Sanatkârları Konfederasyonu (TESK) Genel Başkanı Bendevi Palandöken, akaryakıt fiyatlarındaki yükselişin ulaşımdan üretime, tarımdan hizmet sektörüne kadar geniş bir alanda maliyet baskısı oluşturduğunu belirterek eşel mobil sisteminin yeniden etkin biçimde uygulanmasını istedi.

Palandöken’in açıklaması, motorinin litre fiyatının Ankara’da 90 lirayı aşmasının ardından yeniden gündeme geldi.

Motorin Ankara’da 90 lirayı geçti

BBC News Türkçe’nin aktardığı verilere göre, 4 Eylül 2026 itibarıyla motorinin litre fiyatına 7 lira 70 kuruş, benzine ise 2 lira 48 kuruş zam yapıldı. Son artışla motorinin litre fiyatı İstanbul Avrupa Yakası’nda 88,8 liraya, Ankara’da ise 90 liranın üzerine çıktı. Benzinin litre fiyatı da yaklaşık 77 liraya yükseldi.

Akaryakıt fiyatlarındaki son yükselişte küresel petrol fiyatlarının yanı sıra Türkiye’de motorine uygulanan Özel Tüketim Vergisi’nin kademeli olarak yeniden devreye alınması etkili oldu.

BBC News Türkçe’nin haberine göre, ABD ham petrolünün varil fiyatı 26 Ağustos’ta yaklaşık 82 dolar seviyesindeyken eylül ayının ilk günlerinde 92 dolara kadar yükseldi. Böylece kısa sürede yüzde 10’u aşan bir artış yaşandı.

Küresel petrol fiyatlarındaki yükselişte ABD ile İran arasındaki çatışmaların şiddetlenmesi, Hürmüz Boğazı çevresindeki belirsizlik ve Rusya’nın dizel ihracatını geçici olarak durdurması etkili oldu.

ÖTV takvimi fiyatlara yansıyor

Motorinden alınan ÖTV, 13 Ağustos 2026 tarihli Cumhurbaşkanı Kararı ile ağustos ayı boyunca sıfırlanmıştı. Aynı düzenlemeyle motorindeki litre başına ÖTV’nin kademeli biçimde artırılması kararlaştırılmıştı.

Takvime göre motorin için uygulanacak ÖTV tutarları şöyle:

Katma Değer Vergisi alınması nedeniyle, eylül ayında litre başına 3 liralık ÖTV’nin pompa fiyatına KDV dâhil etkisi 3 lira 60 kuruş oldu.

Mevcut takvimin değişmemesi hâlinde ocak ayında 13,90 liralık ÖTV’nin tüketiciye KDV dâhil litre başına etkisi 16 lira 68 kuruşa ulaşacak. BBC News Türkçe, döviz kuru ve küresel dizel fiyatları değişmese bile motorinin litre fiyatının ilerleyen aylarda 100 lirayı aşabileceğine dikkat çekti.

“Akaryakıt her ürünün maliyetini etkiliyor”

TESK Genel Başkanı Palandöken, 1 Eylül itibarıyla motorine yansıyan vergi artışının esnaf üzerindeki maliyet baskısını artırdığını söyledi.

Akaryakıttaki her yükselişin taşımacılıktan üretime, gıdadan hizmet sektörüne kadar bütün fiyatları etkilediğini belirten Palandöken, özellikle ticari araç kullanan esnaf açısından akaryakıtın en önemli gider kalemlerinden biri olduğunu vurguladı.

Palandöken, şunları kaydetti:

“Akaryakıt fiyatlarındaki her yükseliş taşımadan üretime, gıdadan her türlü hizmete kadar iğneden ipliğe her şeyin maliyetini artırıyor. Bu artışların maliyetler üzerinden fiyatlara yansıması ise enflasyonu yeniden körükleme riski taşıyor.”

Dizeldeki artış üretim ve taşımacılığa yansıyor

Motorin; ticari taşımacılığın yanı sıra traktörlerde, iş makinelerinde ve ağır vasıtalarda yaygın olarak kullanılıyor. Bu nedenle motorin fiyatlarındaki yükseliş, yalnızca araç sahiplerini değil tarımsal üretim ve nakliye maliyetlerini de doğrudan etkiliyor.

BBC News Türkçe’ye değerlendirmede bulunan Altınbaş Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hayri Kozanoğlu, akaryakıt artışının doğrudan etkisinin enflasyonu bir puanın altında artırabileceğini, ancak diğer mal ve hizmet fiyatlarına yansıyan dolaylı etkilerle bu oranın bir puanı aşabileceğini ifade etti.

Haberde, dünya genelindeki dizel stoklarının benzine göre daha sınırlı olduğu; tarım, taşımacılık ve ağır sanayide dizel talebinin kolaylıkla azaltılamamasının da motorin fiyatlarını yukarı yönlü etkilediği belirtildi.

TESK vergi yükünün azaltılmasını istedi

Eşel mobil sistemi, uluslararası petrol fiyatları veya döviz kurundaki yükselişlerin akaryakıt pompa fiyatlarına tamamen yansımasını önlemek amacıyla ÖTV’nin azaltılmasına dayanıyor. Maliyetlerin gerilemesi durumunda ise vergi yeniden artırılarak fiyat ve vergi geliri arasında dengeleme sağlanıyor.

Palandöken, sistemin enflasyonla mücadele bakımından önemli olduğunu belirterek şu çağrıda bulundu:

“Enflasyonla mücadelede kalıcı sonuç alınması ve maliyet artışlarının fiyatlara yansımasının önüne geçilmesi için akaryakıtta acilen eşel mobil sistemine geçilmeli, vergi yükü makul seviyelere çekilerek esnafımız ve vatandaşımız rahatlatılmalıdır.”

Kaynaklar: İhlas Haber Ajansı / İHA muhabiri: Ahmet Mert Fırat, BBC News Türkçe