Ankara’nın Hava Kalitesi Verileri Mercek Altında
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının 2024 başından 16 Kasım 2026'ya uzanan ölçüm kayıtları, başkentin merkezi noktalarında partikül madde ortalamalarının Dünya Sağlık Örgütünün yıllık hava kalitesi rehber değerlerinin üzerinde gerçekleştiğini ortaya koydu. Yedi ölçüm istasyonunun verilerine göre PM10 ortalaması Sıhhiye'de 49,33, PM2.5 ortalaması ise Ulus'ta 18,52 mikrogram/metreküp olarak hesaplandı.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Ulusal Hava Kalitesi İzleme Ağının 1 Ocak 2024 ile 16 Kasım 2026 tarihleri arasındaki ölçüm kayıtları, Ankara'nın farklı noktalarındaki hava kalitesi tablosunu ortaya koydu. İnceleme kapsamında başkentin Çankaya, Etimesgut, Keçiören Sanatoryum, Mamak, Ostim, Sıhhiye ve Ulus istasyonlarından elde edilen PM10 ve PM2.5 verileri değerlendirildi. Yaklaşık üç yıllık dönemin ortalamaları, partikül madde yoğunluğunun istasyonlara göre farklılık gösterdiğini ortaya koydu.
YEDİ İSTASYONUN YAKLAŞIK ÜÇ YILLIK ORTALAMALARI
Bakanlık kayıtlarına göre incelenen dönemde PM10 (çapı 10 mikrometre ve altında olan partikül madde) ortalamasının en yüksek ölçüldüğü istasyon, metreküp başına 49,33 mikrogram ile Sıhhiye oldu. Sıhhiye'yi 46,41 mikrogram ile Ostim, 40,91 mikrogram ile Ulus ve 34,96 mikrogram ile Mamak takip etti. Aynı dönemde PM10 ortalaması Etimesgut'ta 31,51, Keçiören Sanatoryum'da 29,29 ve Çankaya'da 26,29 mikrogram/metreküp olarak kayıtlara geçti.
Akciğerlerin derin bölgelerine kadar ulaşabilen PM2.5 (çapı 2,5 mikrometre ve altında olan ince partikül) ortalamalarında ise en yüksek değer 18,52 mikrogram/metreküp ile Ulus istasyonunda ölçüldü. Sıhhiye istasyonunda PM2.5 ortalaması 15,28 mikrogram/metreküp seviyesinde gerçekleşirken, bu değer Keçiören Sanatoryum'da 10,83, Çankaya'da 9,39, Ostim'de 8,77 ve Etimesgut'ta 8,76 mikrogram/metreküp oldu. Mamak istasyonunda ise incelenen tarih aralığında PM2.5 parametresine ait değerlendirilebilir veri kaydı bulunmadı.
DSÖ REFERANS DEĞERLERİ İLE KARŞILAŞTIRMA
Dünya Sağlık Örgütünün (DSÖ) 2021 yılında güncellediği hava kalitesi rehberinde, insan sağlığının korunması amacıyla PM2.5 için yıllık ortalama 5, PM10 için ise 15 mikrogram/metreküp referans değeri öneriliyor.
Bakanlığın yaklaşık üç yıllık ölçüm kayıtlarından elde edilen ortalamalar, incelenen yedi istasyonun tamamında PM10 değerlerinin DSÖ'nün yıllık rehber değerinin üzerinde gerçekleştiğini gösteriyor. PM2.5 parametresinde ise ölçüm verisi bulunan altı istasyonun tamamında aynı durum gözleniyor.
Söz konusu karşılaştırma, 1 Ocak 2024-16 Kasım 2026 döneminin birleşik ortalamaları üzerinden yapılıyor. Bu nedenle sonuçlar, her bir yılın ayrı ayrı yıllık ortalamasını değil, incelenen dönemin genel tablosunu yansıtıyor.
AVRUPA BAŞKENTLERİYLE KARŞILAŞTIRMADA ANKARA'NIN TABLOSU
IQAir'in 2025 Dünya Hava Kalitesi Raporu'nda yer alan PM2.5 verileri, Ankara'nın Avrupa'nın nüfus bakımından önde gelen ülkelerinin başkentleriyle karşılaştırılmasına da imkân sağladı. 2025 yılı yıllık ortalama ince partikül madde yoğunlukları esas alınarak yapılan karşılaştırmada Ankara, verisi bulunan 18 başkent arasında 11,4 mikrogram/metreküp değeriyle 7'nci sırada yer aldı. Ankara, bu değerle Almanya'nın başkenti Berlin ile aynı seviyede bulunurken Avrupa başkentleri arasında en yüksek kirlilik değerlerine sahip şehirler grubunun dışında kaldı.
Karşılaştırmada Bakü 16,4, Bükreş 14,8, Atina 14,7, Varşova 14,5 ve Prag 12,1 mikrogram/metreküp değerleriyle Ankara'nın üzerinde yer aldı. Roma 11,2, Paris 10,3, Londra 9,9 ve Madrid 8,5 mikrogram/metreküp değerleriyle Ankara'nın altında kaldı.
Ankara'nın 11,4 mikrogram/metreküp düzeyindeki PM2.5 ortalaması, Dünya Sağlık Örgütünün yıllık 5 mikrogram/metreküp rehber değerinin üzerinde olsa da başkentin uluslararası karşılaştırmada Avrupa'nın daha yüksek partikül madde yoğunluğuna sahip şehirlerinden daha iyi bir konumda bulunduğunu gösteriyor.
SOLUNUM VE KALP SAĞLIĞI ÜZERİNDEKİ ETKİLER
Bilimsel değerlendirmelere göre çapı 10 mikrometre ve altında olan PM10 parçacıkları solunum sisteminin farklı bölgelerine ulaşabilirken, 2,5 mikrometre ve altındaki PM2.5 parçacıkları akciğerlerin derin bölgelerine kadar ilerleyebiliyor. Bu parçacıkların bir bölümü kan dolaşımına geçerek vücudun farklı organlarını etkileyebiliyor.
Uzun süreli hava kirliliğine maruz kalınması, solunum yolu ve kalp-damar sistemi hastalıklarıyla ilişkilendiriliyor. Özellikle çocuklar, ileri yaştaki bireyler ve kronik rahatsızlığı bulunan kişiler hava kirliliğinin sağlık etkilerine karşı daha hassas gruplar arasında yer alıyor.
Hava kirliliğiyle mücadelede ulaşım, ısınma ve kent planlamasına yönelik politikaların birlikte ele alınması, başkentte hava kalitesinin iyileştirilmesi açısından önem taşıyor.