Ankara – GA Dijital Haber Portalı / Bilim ve Teknoloji Haberleri- Sosyal medyada bir paylaşıma verilen “beğeni”, yalnızca anlık memnuniyet oluşturmuyor; kullanıcının sonraki paylaşım kararlarını ve geri bildirim veren kişiyle kurduğu sosyal bağı da etkileyebiliyor.

Rutgers Üniversitesi ve Adelphi Üniversitesi araştırmacılarının yürüttüğü deneysel çalışma, olumlu sosyal geri bildirimin paylaşma davranışı, güven ve kişiler arası yakınlık üzerindeki etkisini inceledi.

“Emotion” dergisinde yayımlanan araştırmaya göre katılımcılar, daha yüksek oranda olumlu geri bildirim aldıkları kişilerle fotoğraflarını daha sık paylaşmayı tercih etti. Olumlu tepki veren kişiler, deneyin ilerleyen aşamalarında daha güvenilir ve sosyal açıdan daha yakın olarak da değerlendirildi.

Paylaşma kararları deneysel ortamda izlendi

Araştırma, aktif Instagram hesabı bulunan 18-32 yaşlarındaki 43 üniversite öğrencisiyle gerçekleştirildi. Katılımcılardan kendilerinde olumlu duygular uyandıran kişisel fotoğraflarını seçmeleri istendi.

Deneyin ikinci aşamasında katılımcılara, üç farklı kişiyle çevrim içi etkileşim kurdukları söylendi. Ancak bu kişiler gerçekte bulunmuyordu ve verdikleri tepkiler araştırmacılar tarafından oluşturuluyordu.

Kurgusal kişilerden biri paylaşımlara çoğunlukla olumlu, biri çoğunlukla olumsuz, diğeri ise karışık geri bildirim verdi. Katılımcılar toplam 108 denemede karşılarına çıkan fotoğrafı belirtilen kişiyle paylaşıp paylaşmayacaklarına karar verdi.

Olumlu fotoğraflar daha sık paylaşıldı

Katılımcılar kendi olumlu fotoğraflarını denemelerin ortalama yüzde 71,7’sinde paylaşırken nötr kontrol fotoğraflarındaki oran yüzde 55,7’de kaldı.

Araştırma, paylaşma kararını yalnızca fotoğrafın oluşturduğu olumlu duygunun belirlemediğini gösterdi. Katılımcılar, çoğunlukla olumlu tepki veren kişiyle, olumsuz tepki veren kişiye göre daha fazla fotoğraf paylaştı.

Deneme bazındaki analizler de olumlu geri bildirimin fotoğrafın özelliklerinden bağımsız olarak sonraki paylaşma kararını etkilediğini ortaya koydu.

Araştırmacılar bu sonucu, olumlu geri bildirimin paylaşma davranışını pekiştirdiği; olumsuz geri bildirimin ise paylaşma eğilimini zayıflattığı şeklinde değerlendirdi.

Olumlu tepki güvene dönüştü

Paylaşım deneyinin ardından katılımcılara ekonomik bir güven oyunu uygulandı. Katılımcılardan kendilerine verilen parayı, deneyde karşılaştıkları üç kişiden biriyle paylaşmayı tercih edip etmediklerine karar vermeleri istendi.

Sonuçlar, katılımcıların olumlu geri bildirim veren kişiye diğerlerinden daha fazla güvendiğini gösterdi. Olumlu tepkiler karşısında paylaşma isteği daha fazla artan katılımcılar, aynı kişiye daha yüksek düzeyde güven duydu.

Katılımcıların deneyin başında ve sonunda yaptıkları değerlendirmelerde de benzer bir sonuç ortaya çıktı. Başlangıçta üç kişi arasında hissedilen yakınlık bakımından fark bulunmazken deney sonunda olumlu geri bildirim veren kişi daha yakın olarak değerlendirildi.

Araştırmanın analizleri, olumlu geri bildirimin önce paylaşma davranışını ve güveni güçlendirdiğine, oluşan güvenin de kişiler arası yakınlığa katkıda bulunduğuna işaret etti.

“Beğeni” sosyal bir ödül gibi çalışabiliyor

Araştırmacılara göre sosyal medyada alınan olumlu geri bildirim, kullanıcı açısından bir çeşit sosyal ödül işlevi görebiliyor. İnsanlar, daha önce aldıkları tepkiler doğrultusunda sonraki paylaşımlarına ilişkin beklentilerini güncelliyor ve kararlarını buna göre şekillendiriyor.

Bu bulgu, kullanıcıların yalnızca paylaşacakları içeriğe değil, karşı taraftan nasıl bir tepki almayı beklediklerine göre de hareket edebildiğini düşündürüyor.

Araştırmacılar, olumlu geri bildirimin her zaman yararlı sonuçlar doğurmayacağı uyarısında da bulundu. Sosyal medyada verilen destekleyici tepkiler; öfke içerikli söylemleri, kutuplaştırıcı paylaşımları veya riskli davranışları da pekiştirebilir.

Sonuçlar genellenirken dikkatli olunmalı

Çalışmanın yalnızca 43 genç yetişkinle ve ağırlıklı olarak kadınlardan oluşan bir katılımcı grubuyla gerçekleştirilmesi, sonuçların tüm sosyal medya kullanıcılarına genellenmesini sınırlandırıyor.

Araştırmanın laboratuvar ortamında yapılması da gerçek hayattaki sosyal ilişkilerin ve dijital etkileşimlerin bütün yönlerinin deneye yansıtılamadığı anlamına geliyor. Araştırmacılar, bulguların daha geniş ve temsili örneklemlerle tekrarlanması gerektiğini belirtiyor.

Bununla birlikte çalışma, sosyal medyadaki “beğeni” ve benzeri geri bildirim mekanizmalarının yalnızca sayısal göstergeler olmadığını ortaya koyuyor. Olumlu tepkiler, belirli koşullarda paylaşma davranışını pekiştirebiliyor; güveni ve kişiler arası yakınlığı güçlendirebiliyor.

Kaynak: Emily G. Brudner, Dominic S. Fareri, Sandy G. Shehata ve Mauricio R. Delgado, “Social Feedback Promotes Positive Social Sharing, Trust, and Closeness”, Emotion, Cilt 23, Sayı 6, Eylül 2023, s. 1536-1548. Araştırmanın tam metnine PubMed Central, bibliyografik kaydına ise PubMed üzerinden ulaşılabilir.