Ticaret Bakanlığı’nın yayımladığı 2026-2030 Yeşil Mutabakat Eylem Planı’nda, tüketim alışkanlıklarını ve sanayi üretimini kökten değiştirecek yeni düzenlemelerin takvimi netleşti. Avrupa Komisyonu’nun 2025-2030 Çalışma Programı doğrultusunda öncelikli olarak belirlediği 16 ürün grubunda eko-tasarım kuralları ve Dijital Ürün Pasaportu (DPP) zorunluluğu devreye alınıyor.

HANGİ ÜRÜNLER PASAPORT ALACAK?

Sürdürülebilir Ürünler için Eko-Tasarım Tüzüğü (ESPR) kapsamında dijital kimliğe kavuşacak öncelikli ürünler arasında günlük hayatın vazgeçilmezi olan pek çok kalem yer alıyor:

Hazır giyim ve tekstil ürünleri,

Mobilya ve yataklar,

Cep telefonu ve tabletler,

Çamaşır makinesi, bulaşık makinesi ve buzdolabı gibi beyaz eşyalar,

Lastik, demir-çelik ve alüminyum ürünleri.

2027’YE KADAR YOL HARİTASI TAMAMLANACAK

Ticaret Bakanlığı koordinasyonunda; Cumhurbaşkanlığı Siber Güvenlik Başkanlığı, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile Dışişleri Bakanlığı AB Başkanlığı'nın yer alacağı çalışmalarla 2026-2027 döneminde Dijital Ürün Pasaportu Uyum Yol Haritası hazırlanacak.

Bu süreçte Türk ihracatçılarının AB Dijital Ürün Pasaportu veri tabanına erişiminin sağlanması için Avrupa Komisyonu nezdinde müzakereler yürütülecek. Sistem devreye girdiğinde, bir ürünün hammaddesinden geri dönüştürülebilirlik oranına kadar tüm çevresel performans verileri tüm ekonomik operatörler tarafından dijital ortamda izlenebilir hale gelecek.

İÇME SULARINDA "ENDOKRİN BOZUCU" DENETİMİ, BELEDİYELERE "ATIK SU" HEDEFİ

Türkiye’nin 2030’a uzanan yeşil dönüşüm planında su kaynaklarının korunması ve halk sağlığına yönelik kritik kararlar alındı. İçme suyu kaynaklarında endokrin bozucu kimyasallar izlenerek mevzuata eklenecek, büyükşehir ve il belediyelerine ise arıtılan atık suların en az yüzde 10’unu yeniden kullanma hedefi getirilecek.

Yeşil Mutabakat Eylem Planı’nın "Üretimde ve Tüketimde Suların Sürdürülebilir Kullanımı" başlığı altında, hem musluklardan akan suyun kalitesini artıracak hem de kuraklık riskine karşı atık suları ekonomiye geri kazandıracak somut adımlar belirlendi.

İÇME SUYU YÖNETMELİĞİ GÜNCELLENİYOR

Tarım ve Orman Bakanlığı sorumluluğunda, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile iş birliği içinde 2027-2030 yılları arasında içme suyu kaynaklarına yönelik yeni bir izleme mekanizması kurulacak. Bu kapsamda, içme suyu kaynaklarında tespit edilen endokrin bozucu kimyasallar mercek altına alınacak ve bu maddeler *"İçme Suyu Temin Edilen Suların Kalitesi ve Arıtılması Hakkında Yönetmelik"*in EK-1 parametrelerine ilave edilecek. Ayrıca sanayi tesislerinden kaynaklanan atık sular için de mikrokirleticiler ve endokrin bozucuları kapsayan yeni emisyon sınır değerleri 2027 yılında belirlenecek.

BELEDİYELERE YÜZDE 10 YENİDEN KULLANIM ŞARTI

Plan kapsamında hazırlanan "Ulusal Atıksuların Yeniden Kullanımı Master Planı" ile arıtılmış atık suların tarımsal sulama, endüstriyel kullanım ve yeraltı suyu beslemesinde değerlendirilmesi yaygınlaştırılacak. Buna göre:

Büyükşehir ve il belediyelerinin kentsel atık su arıtma tesislerinde arıttıkları suların en az yüzde 10'unu yeniden kullanması veya kullandırması sağlanacak.

Türkiye genelinde arıtılmış atık suların yeniden kullanım oranı 2030 yılında yüzde 15'e ulaştırılacak.

Kamusal açık ve yeşil alanlarda su tüketimini azaltmak amacıyla Kurakçıl Peyzaj Uygulamaları yaygınlaştırılacak.

AFETLERE KARŞI DİJİTAL KALKAN: TAŞKIN 72, ÇIĞ 48 SAAT ÖNCEDEN TAHMİN EDİLECEK

İklim değişikliğinin tetiklediği aşırı hava olaylarına karşı Türkiye’de erken uyarı sistemleri dönemi başlıyor. Kurulacak yeni teknolojik altyapıyla olası taşkınlar 72 saat, çığ tehlikesi ise 48 saat önceden tespit edilerek uyarı verilecek.

İklim değişikliğiyle mücadele kapsamında aşırı hava olaylarının can ve mal kaybına yol açmasını önlemek amacıyla yeni tahmin ve erken uyarı sistemleri devreye alınıyor. Tarım ve Orman Bakanlığı, AFAD, Meteoroloji Genel Müdürlüğü ve TÜBİTAK MAM ortaklığında yürütülecek projelerle afetlere karşı zaman kazanılacak.

2027’DE KURAKLIK, 2030’DA TAŞKIN VE ÇIĞ SİSTEMLERİ DEVREDE

Eylem planında yer alan takvime göre afet uyarı sistemleri üç ana koldan hayata geçirilecek:

Kuraklık Erken Uyarı Sistemi (2027): Sayısal hava tahminleri kullanılarak kısa ve orta vadede oluşabilecek yağış ve akış eksiklikleri önceden hesaplanacak, kuraklık analizleriyle tarım ve su yönetimi zamanında yönlendirilecek.

72 Saat Önceden Taşkın Uyarısı (2030): Kurulacak "Taşkın Tahmini ve Erken Uyarı Sistemi" ile muhtemel bir taşkının zamanı, yeri ve yaratacağı etkiler 72 saat önceden tahmin edilerek gerekli tedbirlerin alınması sağlanacak.

48 Saat Önceden Çığ Uyarısı (2030): AFAD ve Tarım ve Orman Bakanlığı koordinasyonunda kurulacak sistemle muhtemel çığ felaketlerinin zamanı, yeri ve etkileri 48 saat önceden tespit edilerek ilgili birimlere ve vatandaşlara uyarı yapılacak.

 

Kaynak: Gazete Ankara