Bugün sokak fotoğrafçılığı adı altında dolaşan karelerin büyük bir kısmı, sokağı anlatmıyor. Sadece fotoğrafçının iştahını anlatıyor. İlginç yüzler, garip pozlar, “acayip” insanlar… Kadrajın merkezinde hayat değil; merak, hatta bazen açıkça üstten bakma var.

Sokak fotoğrafçılığı, avcılık değildir.
Ama bugün pek çok kişi, sokağı bir av sahası gibi görüyor.

Yoksulluğu estetik bir fon olarak kullanan, yaşlılığı “karakter” diye pazarlayan, yalnızlığı romantize eden fotoğraflar… Bunlar sokağı anlatmaz; sokağı tüketir. Acı, bu karelerde bir hikâye değil, bir görsel malzemeye dönüşür. Fotoğrafçı karesini alır, yoluna devam eder. Geriye kalan kişi ise aynı hayatın içinde kalır.

“Anı yakaladım” demek, her şeyi meşrulaştırmaz.
“Gerçek buydu” demek, sorumluluğu ortadan kaldırmaz.

Sokakta çektiğin bir fotoğraf, o insanın hayatına dair tek temsil hâline gelebilir. Sen onu bir saniyede çektin; izleyici onu o kareyle tanıyacak. İşte bu yüzden sokak fotoğrafçılığı masum değildir. Tarafsız hiç değildir.

Bir başka sorun daha var: Taklit.
Aynı açılar, aynı tip yüzler, aynı klişe sahneler… Dünya değişmiyor, sadece fotoğrafçılar çoğalıyor. Sokak fotoğrafı, bugün kendi tekrarının içinde boğulmuş durumda. Çünkü bakmak yerine beğenileni üretmek tercih ediliyor.

Oysa sokak, senden şunu ister:
Yavaşlamanı.
Bakmanı.
Anlamanı.

Sokak fotoğrafçılığı refleks işi değil, farkındalık işidir.
Hızlı çekilen kareler çoğu zaman yüzeyseldir. Çünkü sokak, ilk bakışta kendini vermez. Sabır ister, temas ister, bazen geri çekilmeyi ister.

Ve en sert soru şudur:
Bu fotoğraf olmasa ne kaybederdik?

Eğer cevabın “hiçbir şey” ise, o fotoğraf zaten fazladır. Sokak fotoğrafçılığı, arşivi şişirmek için değil; anlam üretmek için vardır.

Unutma:
Sokak senin stüdyon değil.
İnsanlar senin objen değil.
Ve her iyi kadraj, iyi bir fotoğraf değildir.

Gerçek sokak fotoğrafçılığı, sokağı kullanmaz; sokağa kulak verir.
Ve bazen en etik, en güçlü karar şudur:
Deklanşöre basmamak.