Teknoloji dünyasında bu büyük dönüşüm yaşanırken bazı şirketlerin önünde cazip görünen bir seçenek beliriyor: “Madem yapay zekâ bunları yapabiliyor, neden junior yazılımcı çalıştıralım?”

İşte asıl tehlike tam da bu soruyla başlıyor. Çünkü bir şirketin geleceği yalnızca bugün kaç kişiyi çalıştırdığıyla değil, yarının insan kaynağını nasıl yetiştirdiğiyle belirlenir.

Kısa Vadeli Tasarruf, Uzun Vadeli Risk

Bir junior geliştiricinin bulunduğu şirkete bugün maliyetli görülebilir. Ama yetişmemiş bir senior mühendisin maliyeti ancak yıllar sonra ortaya çıkar. Çünkü senior mühendis satın alınan bir ürün değildir. O; projelerin, hataların, krizlerin, kod incelemelerinin, mimari kararların ve yılların deneyiminin sonucudur.

Bugün yetiştirilmeyen junior, yarın eksikliği hissedilecek senior'dır. Şirket bugün birkaç junior pozisyonunu kaldırarak bütçesinde tasarruf sağlayabilir. Fakat birkaç yıl sonra deneyimli mühendislerini kaybettiğinde çok daha zor bir soruyla karşılaşabilir: “Yerlerine kimi koyacağız?”

İşte stratejik yönetim, bugünün bilançosuyla yarının ihtiyacını aynı anda görebilmektir.

Yapay Zekâ Çırağı Yok Etmemeli, Çırağı Geliştirmeli

Yapay zekâ çağında junior yazılımcının rolü elbette değişecektir. Eskiden genç mühendisten daha çok kod yazması beklenirken, artık ondan daha fazlası istenecektir:

• Doğru problemi tanımlamak,
• Doğru soruyu sormak,
• Yapay zekânın ürettiği kodu sorgulamak,
• Güvenlik ve performans açıklarını görmek,
• Bir sistemin neden o şekilde tasarlandığını anlayabilmek

Başka bir ifadeyle geleceğin junior'ı, yalnızca kod yazan değil; üretilen kodun doğruluğunu denetleyen mühendis olacaktır.

Bu nedenle şirketlerin sorması gereken soru: “Junior alımını nasıl azaltırız?” değil;“Yapay zekâyı kullanarak junior'ı nasıl daha hızlı ve daha nitelikli yetiştiririz?” olmalıdır.

Bir Junior'ın Sorduğu Soru, Büyük Bir Sorunu Ortaya Çıkarabilir

Bir şirkete yeni katılan genç bir mühendis, sistemin nasıl çalıştığını anlamak için sürekli soru soruyorsa bunu yalnızca deneyimsizlik olarak görmek büyük bir hata olabilir.

Çünkü bazen problem junior'da değil, sistemdedir. Belki mimari yeterince belgelenmemiştir. Belki teknik borç yıllardır birikmektedir. Belki kritik bilgiler birkaç kişinin zihninde tutulmaktadır. Belki de kurum, kendi geliştirdiği sistemi yeni bir çalışana anlatamayacak kadar karmaşık hâle getirmiştir.

Junior'ın: “Bu neden böyle yapılıyor?” sorusu işte bu noktada çok değerlidir. Çünkü genç mühendis yalnızca öğrenmez. Aynı zamanda kurumun görmediği noktaları görünür hâle getirir.

Kokpitte Yardımcı Pilot Yoksa Kaptan Nereden Yetişecek?

Bu dönüşümü anlamak için havacılığa bakmak yeterlidir. Uçaklardaki otomasyon sistemleri yıllar içinde gelişti. Pilotların rutin iş yükü azaldı.

Fakat hiçbir havayolu: “Artık otomasyon var, pilot yetiştirmeye gerek yok.” demedi. Çünkü bugünün yardımcı pilotu, yarının kaptanıdır.

Yazılım dünyasında da benzer bir gerçek vardır: AI yardımcı pilottur.
Junior ise geleceğin kaptan pilot adayıdır.

Yardımcı pilot yetiştirmeden kaptan yetiştiremezsiniz!

Legacy(eski) Sistemler, Genç Mühendis İçin Bir Okul Olabilir

Yıllardır dokunulmamış eski yazılım sistemleri, birçok şirketin en büyük sorunlarından biridir. Bu sistemler çoğu zaman yalnızca senior mühendislere emanet edilir.

Sonuçta deneyimli mühendisler zamanlarını yeni ürünler ve stratejik mimariler yerine eski kodları anlamaya harcar.  Oysa yapay zekâ burada önemli bir fırsat yaratıyor.

Junior mühendis, AI desteğiyle eski kodu analiz edebilir; testler yazabilir, dokümantasyon hazırlayabilir ve sistemin davranışını adım adım öğrenebilir.

Böylece iki şey aynı anda gerçekleşir: Junior yetişir, senior özgürleşir.

İşte yapay zekânın kurumsal değeri tam da burada ortaya çıkar.

Yeni Denklem: İnsan + Yapay Zekâ

Yapay zekâ çağında şirketlerin önündeki denklem: Daha az insan + daha fazla otomasyon olmamalıdır.

Daha anlamlı ifade şudur: Yapay zekâ + daha hızlı öğrenen insan + güçlü mentörlük + kurumsal hafıza = sürdürülebilir yetenek ekosistemi

Çünkü yapay zekâ kod yazabilir. Fakat iyi bir mühendisin nasıl yetiştirileceğini hâlâ insanlar belirler.

Teknoloji her dönemde bazı işleri değiştirdi, bazı meslekleri dönüştürdü ve yeni beceriler ortaya çıkardı. Yapay zekâ da bundan farklı olmayacak.

Bu nedenle şirketlerin önündeki asıl soru: “Junior'lara ihtiyacımız var mı?” değildir. Asıl soru şudur: “Yarının mühendislerini bugün nasıl yetiştireceğiz?”

Çünkü bir kurumun gerçek gücü, bugün kaç kişi çalıştırdığıyla değil; yarın kaç nitelikli insan yetiştirebildiğiyle ölçülür. Ve belki de yapay zekâ çağının en büyük yanılgısı şudur: Makineler daha çok iş yapabiliyor diye insan yetiştirmeyi bırakmak…

Oysa tam tersine; Makineler güçlendikçe, insanı daha nitelikli hâle getirmek zorundayız. Çünkü bugünün junior'ını yetiştirmeyenler, yarının senior'ını dışarıda aramak zorunda kalabilir.

Sonuç ve Değerlendirme

Yapay zekâ, yazılım dünyasında insanın rolünü ortadan kaldırmaktan çok, insanın rolünü yeniden tanımlamaktadır. Kod yazmanın maliyeti ve süresi azalırken; problem çözme, sistem düşüncesi, güvenlik, doğrulama, mimari anlayış ve sorumluluk gibi yetkinliklerin değeri daha da artmaktadır.

Bu nedenle junior yazılımcıyı yalnızca bir “iş gücü” veya “maliyet kalemi” olarak görmek, insan sermayesinin nasıl oluştuğunu gözden kaçırmak olur. Bugünün junior'ı, doğru eğitim ve mentörlükle yarının senior mühendisine dönüşecektir.

Şirketler için stratejik mesele, yapay zekâ nedeniyle genç mühendislerden vazgeçmek değil; yapay zekâyı genç mühendislerin öğrenme ve gelişme sürecinin bir parçası hâline getirmektir.

Çünkü teknoloji değişir, araçlar değişir, programlama dilleri değişir. Ancak kurumların sürdürülebilirliği; bilgiyi üreten, paylaşan, sorgulayan ve gelecek kuşaklara aktarabilen insanlara bağlı olmaya devam eder.

Unutmayalım! Yapay zekâ kod yazabilir; fakat geleceğin mühendislerini yetiştirmek hâlâ insanın sorumluluğundadır.

Saygılarımla,

Prof. Dr. Ayhan ERDEM
Gazi Üniversitesi Öğretim Üyesi
aerdem@gazeteankara.com.tr
Gazete Ankara DHP-Köşe Yazarı
“Türkiye’nin kalbi Ankara’nın sesi”