YAZARLAR

  • 19 Kasım 2026, Perşembe
  • Yeni Yazı

Sohbet Kültüründe İrfan ve “Bağlama”

Türkiye’nin pek çok bölgelerinde çeşitli kültürel amaçlı sohbet toplantıları yapılır. Kökleri 12. yüzyıl Ahilik kültürüne uzanan bu toplantı meclisleri toplumsal kaynaşmanın ve sosyalleşmenin en önemli mekanlarıdır. Bu toplantılarda genel olarak yöresel müzikal türkülerin icrası önemli bir konumdadır. Aynı zamanda kültürel kimlik oluşumunda temel parametresidir. Kullanılan en temel çalgı bağlama olmakla birlikte, kanun, klarnet, keman vb çalgılarda kullanılır. Bağlama, yalnızca ses üreten organolojik bir çalgı değil; insanı, kâinatı, hakikati ve ilahi nizamı seslendiren manevi bir simge, adeta dervişin elinde dile gelen bir "insan-ı kâmil" metaforudur. Karacaoğlan’ın, Yunus’un ya da Âşık Veysel’in dile getirdiği o derin hikemi ve felsefi metinler (fânilik, ölüm, mizan, kul hakkı), bağlamanın tınısında ve yöresel akort sistemlerinde (düzenlerde) ses bulduğunda estetik bir boyutun ötesine geçerek ontolojik bir ibadete ve irfan aktarımına dönüşür. Yazıda bağlamanın ve düzen sistemlerinin bu metinlerin icrasındaki rolünü üç temel düzlemde inceleyebiliriz:

  • 16 Kasım 2026, Pazartesi
  • Yeni Yazı

Kültür Araştırmalarında Yeni Ufuklar: Stratejik Boyutu ve Kültürel Sermaye

Kalkınmanın yalnızca teknolojik ve ekonomik boyutlarıyla ele alınması, günümüz stratejik ve sosyo-kültürel dinamiklerini eksik tanımlamaktadır. Teknoloji ile kültürel sermayenin eş zamanlı ve nitelikli olarak güçlendirilmediği toplumlarda, ekonomik büyüme sürdürülebilir bir stratejik güce ve kimliksel bütünlüğe dönüşememektedir. Kültür; sadece bir mirası koruma işlevi taşımaz, aynı zamanda Joseph Nye (2004) tarafından kavramsallaştırılan "yumuşak güç" mantığının temel dayanağını oluşturur. Müzik, dizi, film, animasyon ve özellikle doğrudan duygusal bağ kurma yeteneğine sahip müzik gibi kitle iletişim unsurları, uluslararası alanda kültürel nüfuz oluşturmanın başlıca araçlarıdır. Türkiye'de kültürel kalkınma ve stratejik kültür politikaları kapsamında halk kültürü araştırmalarının kurumsal gelişimi, niteliği ve nitelik kaybı akademide ve kamu bürokrasisinde önemli tartışma konularından biridir.

  • 13 Kasım 2026, Cuma

Türk Halk Müziği’nde Bozlak ve Hoyrat Türlerinin Sosyo-Kültürel Arka Plan ve Ses Teknikleri Açısından Karşılaştırmalı Müzikolojik İnceleme

Türk halk müziği (THM) repertuvarı, ritmik yapıları bakımından temelde iki büyük kategoriye ayrılır: (ölçülü/kırık havalar) ve (serbest ritimli/uzun havalar). Uzun havalar, Anadolu insanının en derin acılarını, feryatlarını, toplumsal kırılmalarını ve coğrafi aidiyetlerini ritmik bir kalıba sığdırmadan, serbestçe icra ettiği birer ifade alanıdır. Bu bağlamda, Orta Anadolu ve Çukurova havzasının özellikleri uzun hava türü olan Bozlak ile yurdumuzun doğu/ güney doğusunda Elâzığ, Şanlıurfa ve Kerkük havzasının simgesi olan Hoyrat, Anadolu müzik kültürünün en zengin, dramatik ve teknik açıdan en zor icra edilen formlarıdır.

  • 10 Kasım 2026, Salı

Türk Makam Müziğinin Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Ekseninde Yeni Bir Paradigma Önerisi: MEB Pedagojik Sistemindeki Tarihsel ve Yapısal Direnç Noktaları

Türk müzik eğitim sistemi, yüz yılardır Tanzimat’tan Cumhuriyete ardından günümüze tamamen Batı Hegemonyası altında, Doğu-Batı, geleneksel-modern ve yerel-evrensel gibi epistemolojik ve ideolojik ayrıştırmanın (dikotomi) merkezinde yer almıştır. Türk makam müziğinin Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) müfredatındaki konumu, batı eksenli elitist ve hegemonik bürokratik anlayışın direnç noktaları nedeniyle uzun yıllar ikincil bir düzlemde tutulmuştur. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Müzik Dersleri Programı iki yüz yıldır süren batı müzik tahakkümü kaldırarak güçlü makamsal alt yapısı temelli yeni bir anlayış ve soluk getirmektedir. Bu yazı, söz konusu tarihsel direnç odaklarını müzik sosyolojisi ve pedagojisi açısından analiz etmekte; Türkiye Yüzyılı Maarif Modelinin sunduğu bütüncül ve değer merkezli yaklaşım çerçevesinde Türk makamsal müziğinin eğitim sistemine entegrasyonuna yönelik yeni bir paradigma değişimi önermektedir.

  • 07 Kasım 2026, Cumartesi

Kıbrıs Türk Halk Müziğinde Kültürel İzler ve Tarihsel Gelişim

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ndeki (K.K.T.C) müzikal yapıların ve Kıbrıs Türk halk müziğinin tarihsel kökeni, makamsal/ritmik nitelikleri, derleme tarihi ve adadaki kültürel kimlik mücadeleleri tartışmaların merkezinde yer almaktadır. Adada yaşayan iki farklı toplumun bulunduğu kültürlerin de farklıklar olduğu gerçeğinden hareketle 1989 yılı Nisan-Mayıs aylarında Türkiye Kültür Bakanlığı Milli Folklor Araştırma Dairesi (MİFAD) araştırmacı grubu olarak (Ahmet Çakır Şube Müd. Folklor Araştırmacıları Yener Altuntaş, Murat Karabulut, Teknisyen Osman Çevik ve K.K.T.C. ekibe dahil olan Erbil Çinkayalar, Mehmet Levent, Fatih Dölek, İlker Dölek) adada folklor alan araştırma ve derlemeleri yaptığımız K.K.T.C Türk müzik kültürü üzerine odaklanarak yapılan çalışmalarından faydalanılmış ve tespit edilen hususlar dikkate alınarak bu yazı hazırlanmıştır.

  • 04 Kasım 2026, Çarşamba

Milli Folklor Enstitüsü’nden-Yaşayan Miras ve Kültürel Etkinlikler Genel Müdürlüğü'ne:: Kurumsal Dönüşüm ve "Araştırma" Kimliğinin İhmali

Kültür politikaları bir ulusun kimlik inşasını ifade eder. Kültürel hafızanın korunması, toplumsal süreklilik ve uluslararası alandaki kültürel özgünlüğü açısından hayati bir stratejik alandır. Türkiye'de kültür politikasının yıllardır akademisyenler, araştırmacılar ve kültür adamları tarafından dile getirilen "kurumsal hafıza kaybı", "akademik derinlikten uzaklaşma" ve "gösteri odaklı (performatik) kültürel yönetim" eleştirileri konuları ile büyük ölçüde paralellik vardır. Bu yazıda, yapısal dönüşümler, stratejik vizyon eksikliği ve kültür araştırmalarının maruz kaldığı kan kaybı, bilimsel ve sosyolojik literatür ışığında şu başlıklar altında incelenecektir.

  • 01 Kasım 2026, Pazar

Türkistan’dan Türkiye’ye Ses Köprüleri ve Gelecek Vizyonu

Türk müzik tarihinin kökenleri, Türkistan coğrafyasında göçebe ve yerleşik Türk topluluklarının Asya’dan başlayıp Avrupa içlerine ve Orta Doğu’ya uzanan tarihi göç yolları ekseninde şekillenmiştir. Coğrafi genişlik ve kültürel etkileşimler, Türk müziğinin yapısal karakterini iki ana eksende biçimlendirmiştir: Kuzey kuşağında (Kıpçak ve Sibirya sahası) pentatonik ve diatonik* modal yapılar, güney ve batı kuşağında (Oğuz, Karluk ve şehirli medeniyet merkezleri) ise makamsal ve mikrotonal* sistemler. Tarihi İpek Yolu ticareti bu yayılmada önemli bir işleve sahiptir. Bu iki müzikal evrenin ortak bir kökten beslendiği gerçeği, günümüz etnomüzikoloji çalışmalarında teorik tartışmaların ötesine geçerek somut arşiv verileriyle desteklenmektedir. Bu bağlamda, Türk dünyasının ortak müzik hafızasını yeniden inşa etmek ve yeni bir akademik paradigma ortaya koymak, kültürel süreklilik açısından hayati bir sorumluluk taşımaktadır.

  • 29 Ekim 2026, Perşembe

Türkülerde Kültürel Değişim Süreci: Köyden Kente Göç ve Ankara Yöresi Halk Müziğinin Metalaşması

Bu yazı; 1950’li yıllardan itibaren Türkiye’de ivme kazanan kırdan kente göç olgusunun Ankara yöresi halk müziğinde yarattığı sosyo-kültürel ve müzikal dönüşümü ele almaktadır. Başkent Ankara, farklı coğrafyalardan gelen nüfusun kesişim noktası olarak çok katmanlı bir kültürel yapıya kavuşmuştur. Ancak kırsal alana özgü toplumsal denetim ve ritüelistik bağlamın (köy odaları, oturaklar, Seymen gelenekleri) kentsel alanda çözülmesi, müziğin icra mekanlarını pavyon, gazino ve müzikhol hatlarına kaydırmıştır. Theodor W. Adorno ve Max Horkheimer’ın kavramsallaştırdığı "Kültür Endüstrisi" çerçevesinde ele alınan bu dönüşüm; otantik makamsal/mikrotonal zenginliğin standartlaşmasına, enstrümantasyonun dijitalleşmesine ve şarkı sözlerinde yaşanan anlam kaybına yol açmıştır. Araştırmanın amacı, otantik Ankara halk müziğinde yaşanan kültürel dezenformasyonu toplumsal yapının kökten dönüşümü bağlamında incelenmeye çalışılmıştır.

  • 26 Ekim 2026, Pazartesi

Babai İsyanının Sosyo-Politik Arka Planı: Merkez-Çevre Çatışması ve Müzik

13.yüzyıl Anadolu Selçuklu Devleti coğrafyasında patlak veren Babaî İsyanı (1240) ve bu toplumsal patlamanın ardındaki uç tekkelerindeki derviş hareketliliği, Alevi-Bektaşi inanç, kültür ve müzik dokusunun şekillenmesinde en belirleyici tarihsel ve sosyolojik kırılma noktalarından biridir. Moğol istilasından kaçarak Doğu ve Güneydoğu Anadolu ile uç bölgelerine (Bizans sınır boyları: İzmit, Sakarya Marmara Bölgesi, Kütahya, Kastamonu, Denizli, Göller Yöresi) sığınan göçebe/yarı-göçebe Türkmen kitleleri, Baba İlyas-ı Horasânî ve Baba İshak karizmatik liderliğinde Selçuklu'nun merkeziyetçi, ağır vergilere dayalı ve kentli-Farsi yapısına karşı sosyo-politik bir itiraz geliştirmiştir (Ocak, 1998; Köprülü, 2003). Bu toplumsal altüst oluş ve ardından kurulan uç tekkeleri ağı; Türk Alevi-Bektaşi müzik geleneğini ideolojik/politik, organolojik, edebî ve ritüelistik açılardan kökten etkilemiştir.

  • 23 Ekim 2026, Cuma

Yükseköğretimde Müfredat Reformu ve Sanat Eğitimi Paradigmaları: YÖK Müfredat Sadeleştirmesi Çerçevesinde Müzik Eğitimi Lisans Programlarının Yapısal Dönüşümü

Problem Durumu YÖK Başkanı Prof. Dr. Erol Özvar’ın 9 Ekim 2026 tarihinde Pamukkale Üniversitesi Akademik yılı açılışında yaptığı açıklamaları doğrultusunda Türkiye yükseköğretim sisteminde ders yükünün azaltılması ve müfredatların esnekleştirilerek nitelik ile beceri odaklı bir yapıya kavuşturulması hedeflenmektedir. Ancak bu genel reform vizyonu; Müzik Eğitimi Anabilim Dalları, Konservatuvarlar ve Güzel Sanatlar Fakülteleri gibi disipline özgü yapılamalarda paradigma düzeyinde bir çelişkiyi gündeme getirmektedir. Millî Eğitim Bakanlığı’nın (MEB) "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli" ile K-12 düzeyinde Türk müziği makam ve usul yapılarını merkeze alan milli kültür odaklı bir yaklaşıma geçmesine karşın, yükseköğretimdeki müzik lisans programlarının halen ağırlıklı olarak 19. ve 20. yüzyıl Batı Avrupa tonal müzik teorisi ekseninde sürdürülmesi, kademeler arasında ontolojik bir uyumsuzluk yaratmakta ve yeni mezun öğretmenlerin sahadaki pedagojik gereksinimleri karşılamasını zorlaştırmaktadır.